20-05-09

Somme, dag 1 - Some say God caught them even before they fell.

banner fronttour small 2


 

Waar waren we ook weeral gebleven?

Onze vorige uitstap bracht ons naar de Artois, naar de slagvelden van Loos, Neuve-Chapelle en Vimy. We eindigden ten oosten van Arras, meer bepaald in het nu vredige dorpje Bullecourt, waar de ANZACs ooit het beste van zichzelf gaven. Naar 'Neighbours' kijken zou nooit meer hetzelfde zijn.

Even ten zuiden van Arras ligt Bapaume, met in zijn verlengde de stad Albert. Een dertigtal kilometer meer naar het zuiden stroomt de rivier Somme. 'Somme' is voor vele Engelsen even gewichtig als Ieper of Passendaele. Laten we in het kort even de zaken op een rijtje zetten.

Blackadder: "We're in the stickiest situation since Sticky the Stick Insect got stuck on a sticky bun"

Zo geestig als Captain Blackadder het in de fenomenale laatste reeks van de serie uitte zal het zeker niet geweest zijn. De waarheid is nochtans niet zo héél anders, alleen: ze wisten het nog niet.

Sinds oktober '14 zitten de geallieerde en Duitse troepen vast in hun stellingen. Hier en daar een kleine uitbarsting van geweld te na, komt het nergens tot een noemenswaardig treffen. Natuurlijk zijn Loos en Ieper regelmatig het dekor van hevige gevechten, maar veel opleveren doen ze niet. Het is wachten tot '16 voordat het Duitse opperbevel het initiatief neemt en beslist om Frankrijk te draineren van soldaten. Dit zou gebeuren te Verdun.

Ondertussen wordt er aan geallieerde zijde flink gepalaverd om ook van Britse zijde enig initiatief te tonen. Het Duitse leger heeft ondertussen alle tijd om zich in te graven en de nodige logistieke voorbereidingen te treffen. Een groot offensief wordt voorbereid om langs Britse zijde een doorbraak te forceren. Door de hopeloze situatie in Verdun wordt dit met een maand vervroegd, dit om Duitse troepen weg te trekken van Verdun. Ne enkele dagen slecht weer en hevige beschietingen, zou op 1 juli 1916 eindelijk de Grote Doorbraak plaatsvinden.

Het Franse leger ten zuiden en voor het merendeel Britse en Australische eenheden ten noorden van de Somme. Terwijl de Fransen redelijk scoorden in hun sector, liep het voor de Britten niet echt vlot. En dat is zeer zacht uitgedrukt. Voor de jonglui: neem een volle Werchterweide, elke derde persoon is dood en de anderen zijn niet meer in staat om iets (nuttig) te doen. Er werd dan ook heel weinig geapplaudiseerd. Van de ruim 60000 slachtoffers waren er ruim 19000 gesneuveld. Da's een hoop volk. En dan spreken we nog maar over de eerste dag. 1 juli 1916 zou de geschiedenis ingaan als de zwartste dag in de geschiedenis van het Britse Leger.

Net als toen hing de aanvang van onze trip af van de weersomstandigheden. Maandag waren we er dan toch vandoor. Ondanks de drukke verkeersknooppunten rond Lille en Arras, waren we na drie uur rijden rond 10u op onze eerste plaats van interesse.

Serre - Sheffield Memorial Park & Area

Serre bevindt zich in de meest noordelijke sector. Het dorp was een van de door de Duitsers zwaarst verdedigde dorpen. Hier was het dat verschillende 'Pals' battalions werden ingezet. Volledige regimenten werden samengesteld uit mannen uit dezelfde fabriek, school, buurt of dorp. De belofte om gedurende hun hele diensttijd samen te blijven bleek anders uit te draaien. Of toch niet. Ze verstrokken samen en stierven samen. Op dezelfde plek binnen de tijdsspanne van minder dan een uur. De impact van van zulke drama's was in de respectieve thuisfronten niet te overzien.

Het Sheffield Memorial Park gedenkt de troepen van de 31ste Divisie. Ze waren bij de eersten die om 0720u hun loopgracht zouden verlaten. Het werd een regelrechte ramp. Net zoals over de hele frontlijn was de prikkeldraad nagenoeg intact. De Duitse machinegeweren deden de rest. De 12th York & Lancaster (Sheffield City Bn), de 11th East Lancashires (Accrington Pals) en de 15th West Yorks (Leeds pals) raakten nauwelijks verder dan enkele honderd meter. De in de haast ingezette reserves, de 13th en 14th York & Lancasters (Barnsley Pals) deelden gelijk in de klappen.

Vandaag is het weer gewoon fantastisch als we de site betreden. Het zou heel de dag zo blijven, wat, zo zou later blijken, enkel uitstel van executie zou zijn. Afgezien van de begroeiïng is het terrein gebleven zoals het was; dus erg heuvelachtig met hier en daar een bomkrater. Het is hier muisstil en elk is individueel bezig om alle memorabilia, die over het hele terrein zijn verspreid, in zich op te nemen.


01 Serre Queens Cemetery02 Accrington Pals03 Accrington Pals poppies04 Sheffield Memorial 1







Het park bevat onder andere een rode stenen muur (in Accrington Nori brick) voor de 'Accrington Pals' en een kleiner monument met marmeren platen voor het Lancashire Rgt. Verderop een abri-achtig gebouwtje welk het Sheffield City Dn herdenkt. Van de ruim 600 man bleven er om en bij de 500 in de stijd. Per regiment! Achteraan beneden ligt het Railway Hollow Cemetery. Op een steenworp liggen nog twee grotere kerkhoven.



05 Serre road back rand


Langs de terugweg naar de grote baan staat er een complete obus langs de weg. Meer dan eens fijn poseren komt er niet van, wij respecteren immers de gangbare normen en wetten aangaande het transporteren van oorlogstuig. Meestal toch. Na deze post zouden we nergens nog restanten vinden, wat in onze Westhoek toch enigzins anders ligt. Na een kleine wandeling aan de overzijde en - ja, ok - weer wat gestoei met obussen - bezoeken we het Serre Road No1 Cemetery.

Pal ernaast ligt het Franse Serre-Hebuterne kerkhof. De Franse stijl is een beetje losser dan de Britse, maar de sfeer is identiek. De meeste aanplantingen zijn mooi verzorgd, maar de kruisen op de graven staan op invallen. Ik betwijfel het of Sarko hier van op de hoogte is. Dit was in ieder geval een mooi begin. Hopende dat het weer zo blijft, drukken we de pedaal in naar Beaumont-Hamel.


06 Serre Road 1 & ammo07 Serre Heburterne 308 Old 1p Blog09 Serre Heburterne


10 Serre Heburterne 2 rand



New Foundland Memorial Park

Gelijk valt op dat er een nieuwe grote parking is aangelegd. Een bus uit Ieper (!) laadt net zijn cargo pubers op. De verwelkoming is hartelijk en we worden gelijk doorverwezen naar het nieuwe Visitors Centre. Daarin een kleine verzameling materiaal, maar vooral duiding over New Foundland, een regio die toen nog redelijk zelfstandig naast de jonge staat Canada bestond. Een wandeling over het terrein brengt ons langs verschillende monumenten, met als uithangbord de 'Caribou', welke dienst doet als Memorial tot the Missing. Verderop het 'Y Ravine Cemetery', het 'Hunters'- en 'Hawthorne' Cemetery. Dan bevinden we ons al aan de Duitse zijde van het voormalige slagveld. Op zijn smals meet het ongeveer 150m, zijn breedst 300m. Slechts weinigen haalden de eindmeet, de enkeling die er toch teraakten kropen 's nachts terug naar de beginpositie.

We kijken in de velden naar de plek waar een van de grootste mijnen tot ontploffing werd gebracht. Helaas verliep de aanval ondanks de maandenlange voorbereiding ook hier in alle chaos. Verschillende eenheden vielen of te vroeg of te laat aan. Was afgesproken: 0730 - 10 minuten na de mijn. Toen de verbindingsloopgrachten reeds vol slachtoffers lagen was men genoodzaakt om zich reeds vroeger bloot te geven aan het Duitse vuur. De gevolgen lieten zich raden. De grond waar nu een kudde schapen zijn ding doet, lag in de kortste tijd vol doden en gewonden. Op deze enkele vierkante honderd meter lieten ruim 1200 man het leven. En de slag was pas 20 minuten bezig.


11 New Foundland Memorial Park Caribou12 New Foundland Memorial Park Hunters13 New Foundland Memorial Park Mon14 New Foundland Statue normal











Het weer houdt goed aan en het pas gemaaide gras ruikt heerlijk als we van de caribou terug naar de parking wandelen. Perfect op schema. Als dit maar zo blijft want er staat ons nog heel wat te wachten.


15 New Foundland Hawthorne rand



Thiepval

Via de Ulster Tower (gesloten op maandag...) rijden we naar het meest dominante monument van de streek: het Memorial for the Missing in Thiepval (1932). Dit gigantische monument ligt op een lichte heuvel en is sinds enkele jaren voorzien van een Visitors Centre. Binnenin is er heel wat te bekijken, ook over de architect en de constructie van het monument. Een bookshop houdt ons even op, maar eens buiten worden we weer geconfronteerd met de realiteit. Op het kolossale gebouw staan 73 357 namen van soldaten die geen gekend graf hebben. Ondertussen zijn er een 1200 van geïdentificeerd, en anderen bijgekomen. Achteraan bevindt zich een Brits-Frans kerkhof. Zelf ben ik dringend aan koffie toe, mijn kompaan verliest zich in de shop.

16 Thiepval Memorial 117 Thiepval Memorial 418 Thiepval Memorial 519 Thiepval Memorial 220 Thiepval rand



Pozières

In Pozières hebben de Aussies zich ook van hun beste kant laten zien, al zijn er Duitse bronnen die anders meldden. Ondanks het feit dat dit dorp op de agenda stond voor 1 juli, werd het pas ingenomen op 25 juli. De trieste balans was 23 000 slachtoffers alleen al aan geallieerde zijde. Pozières is een geval van lintbebouwing langs een bijzonder drukke en gevaarlijke baan (D929). We vinden hier o.a. het Tankmemorial. Van hieruit vertrokken voor het eerst in de geschiedenis tanks, nl op 15 september '16. De bronzen maquettes herinneren ons aan de archaïsche toestanden in deze primaire voertuigen. Niet dat we er zelf bij waren, maar toch.

21 Pozieres Tank22 Windmill Pozieres23 Windmill Pozieres 224 Pozieres Cemetery








Aan de overzijde van de baan is de site van de 'Pozières Windmill', dit is tevens het hoogste punt van het dorp. Slachts een sobere steen wijst ons er op dat de Australiërs "fell more thickly on this ridge than on any other battlefield on the war".

Als we nu richting Albert rijden komen we aan het grote Pozières British Cemetery and Memorial. Hier rusten ruim 2760 soldaten en worden er nog eens 14 669 vermeld als vermist.



Ovillers & La Boiselle

Even verderop komen we aan de dorpen Ovillers en La Boiselle. Het laatste uiteraard bekend voor zijn 'Large Crater' ofte 'Lochnagar Crater'. Samen met 'Y Sap' was deze de grootste bomkrater ooit door mensen gemaakt. Y Sap is opgevuld, de andere werd na jaren verwaarlozing in 1978 opgekocht door ene Richard Dunning, wat er voor zorgde dat deze site als herdenkingsplaats kon behouden blijven. In 1998 werd hier nog een Brits soldaat opgegraven. Nog vele, zowel Duitse als Britse soldaten bevinden zich in en rond de krater. Het stemt tot nadenken al je de omvang van de 'put' ziet. Hij is 100m doorsnee en 30m diep. Helaas waren de resultaten niet in verhouding met de grootte van de ontploffing.

25 Lochnagar Crater 126 Lochnagar Crater 227 Lochnagar crater 328 Somme Tour 867







Fricourt

Via Fricourt komen we aan een van de weinige Duitse begraafplaatsen. Deze zeer so(m)bere plekken krijgen dan ook zelden bezoek. Hier rusten ruim 17 000 soldaten, waarvan 6477 onbekend. Bekenste ex-resident was Manfred von Richthoven, de Duitse luchtaas welke ten zuiden van de Somme werd neergehaald. Later werd hij door de familie gerepatrieerd. Een olijk stel Britse motortoeristen van meer dan gemiddelde leeftijd duwt mij een kaart onder de neus met de vraag waar ze zouden kunnen overnachten. Na wat 'small talk' over Verdun etc, bezoeken we het kerkhof maar het is niet echt inspirerend.

29 Fricourt 130 Fricourt 231 Chipilly 132 Chipilly 2











Dan moeten we even een stukje rijden tot aan de Somme zelf. Daar, in het kleine dorp Chipilly, staat het meest aandoenlijke monument, het 'War Horse memorial'. Dit gedenkt de ruim 350 000 paarde, ezels en muilezels die ook genadeloos de dood vonden tijden dit offensief. In totaal stierven er ruim 8 miljoen service-dieren (paarde, ezels, duiden, honden) tijden de grote oorlog. In Chipilly, welk aan de oever ligt, werd de bulk van de paarden gehouden. Hier konden zij bekomen, werden zij verzorgd en werd en hooi aangevoerd. Het monument beeldt een soldaat uit die het gewonde hoofd van zijn paard omarmt.

Wij hebben geen tijd om daar nu verder bij stil te staan, het is immers nog schitterend weer en zonder het te beseffen verlies ik mijn planning uit het oog en stevenen we af op het volgende interessante punt.



33 Label 1

Een bijzonder vers Australian Corps memorial vraagt om een bezoek. Vlakbij het dorp Le Hamel gingen 7500 Aussies, versterkt met enkele Amerikaanse pelotons 'over the top' over een front van 6,5 km. In hun rug kregen zij steun van 60 nieuwe Britse tanks. De nacht daarvoor werden de Duitse stelling beziggehouden met een luchtbombardement. Dit was opdat de tankmotoren onopvallend zouden kunnen warmdraaien. In 93 minuten was het voorbij, de Duitse linies werden ingenomen ten koste van 1400 geallieerde slachtoffers. Het monument staat pal op de Duitste stellingen. Een stukje daarvan is wat onhandig zichtbaar, maar spreekt niet echt tot de verbeelding.

34 Le Hamel 1a35 Le Hamel 136 Le Hamel 237 Le Hamel 3








We stellen ons de vraag waarom er nu pas - of eerder - nóg een monument moest geplaatst worden. Op zich is het een aardig ding en de geografische ligging doet er natuurlijk wél toe. In de weide vlak hier tegenover is von Richthoven neergestort. Alles wordt hier educatief verantwoord uit de doeken gedaan middels infoborden. Laatste post alvorens we ons hotel opzoeken is het (again) Australian Memorial bij Villers-Bretonneux.

In tegenstelling tot de vele anderen, herdenkt dit monument àlle Aussies die in Frankrijk en België zijn gesneuveld. De inrichting is er ook naar. Na de imposante inkom steken we het grote kerkhof over. Het eigenlijke monument, een toren geflankeerd door twee enorme muren, bevat nog een 10 700 namen, waarvan er ook 5000 op de Menenpoort staan vermeld. het beklimmen van de toren (30m, langs de trap wel te verstaan) pleegt een aanslag op de benen, maar het moet nu eenmaal. Het uitzicht is fenomenaal. Niet alleen overzien we de hele site, ook het glooiende landschap ontplooit zich.


38 Villers 139 Somme Tour 50740 Somme Tour 51341 Villers 2





Tijdens WO2 hadden Senegalezen (Fransen dus) zich hier verschanst met een machinegeweer. Duitse tanks en een Me109 beschoten de toren. Vandaag is daar niets meer van te merken.42 Somme Tour 518 rand



De geestelijke vermoeidheid steekt wel de kop op maar de straalblauwe hemel doet ons weeral de tijd vergeten. Het loopt ondertussen tegen 19u en het wordt tijd dat we ons hotel in Amiens bestormen. Zelfs na een douche, een korte vertikale rust en een prima avondmaal, blijft de hemel zacht en blauw. Uitstel van executie zei je? Een understatement!

 

 

17:14 Gepost in Historie | Commentaren (1)

Commentaren

Indeed ! Ze mogen zeggen wat ze willen, maar de fotoos zijn toch maar weer zeeer mooi ! Dank voor je mooie verslag, we kunnen toch maar weeral meegenieten van je geschiedkundige uitstapje.
De zus

Gepost door: Babs | 23-05-09

De commentaren zijn gesloten.