10-06-09

Tarkus' Ch.Ar.Me. Offensief - Dag 1

label 2


Het heeft even op zich laten wachten en regelmatig dook het wel op in gesprekken. Maar ik moest nog eens naar Verdun. Enkele jaren na mekaar en in verschillende gezelschappen mocht ik reeds door dat zo fel geteisterde gebied op ontdekking gaan. Van Somme naar Verdun, van Verdun naar de Elzas, nog eens Verdun in groep en alleen. Steeds weer Verdun. Het nec plus ultra wat ellende en nodeloos lijden betreft. Als oorlog al zinloos en weerzinwekkend is, staan de gebeurtenissen bij Verdun met voorsprong genoteerd. Niks mis met af en toe slag leveren, maar het moet wel tot iets dienen. Uw land van vreemde overheersers ontdoen bij voorbeeld. Oorlog is soms nodig. Helaas, maar waar. Dat het allemaal zo lang, zo uitputtend en dikwijls hopeloos was als in de jaren 14-18, daar had niemand op gerekend. Als de strategie dan uiteindelijk wordt: niet veroveren maar 'draineren' van mensen, dan zitten we op de rand van ons bevattingsvermogen. Als mensen haast letterlijk vermalen worden in een machine die quasi autonoom lijkt te draaien en waarvan niemand nog de off-knop weet te vinden, wordt het irreëel. Als je er lang over nadenkt tast het je geest aan. Zoals de eindigheid van het heelal. Het is er ergens, en ook weer niet. En niemand kan daar iets aan doen.

Ik heb het nu wel even gehad met Verdun. Dit was de ultieme trip, de definitieve remaster zeg maar,  van het beeldmateriaal dat nu nog voor handen is in de vorm van ruïnes, forten, monumenten en het voor altijd gekwetste landschap. Balancerend tussen rustplaats en kermis wordt het soms moeilijk te kiezen voor de tragedie. Buiten de platgetreden paden durf ik graag naast de weg gaan. Entrée interdite. Maar zover waren we nog bijlange niet.

Na een toch wel onrustige nacht vertrek ik naar Frankrijk. Weeral. Met de tas nog niet goed uitgepakt na de Somme-trip enkele weken geleden, ga ik er van uit dat mijn routine ook deze keer zal bijdragen tot het succes van de uitstap. Al gauw ontdek ik onderweg dan ook dat ik een hoop zaken vergeten ben. Zoals de referenties van de geplande overnachtingplaatsen, bepaalde noodzakelijke kledij, etc. Whatever, we gaan naar Frankrijk en niet naar Burkina Faso.

De highlights waren duidelijk omlijnd. Hoe te rijden zal zich wel uitwijzen onderweg. Nog steeds zonder GPS, want dat is voor sissies, watjes. Echte mannen rijden met een Michelin in de hand en een kompas rond de nek. Zeker als de grond minder hard wordt en de laatste pijl alweer enkele kilometers achter mij ligt. Rocroi staat al lang op mijn lijstje en ligt pal op mijn weg naar Sedan. Net over de grens. Het is een stralende ochtend en het feit dat het een feestdag is, maakt dat ik sneller over Brussel via Charleroi en Phillippeville ben dan van thuis naar de stad.

De vesting rond Rocroi is gebouwd rond 1555 en is stervormig met vijf hoeken. De legendarische vestingbouwer Vauban zal deze later versterken tot ze drie keer zo groot en uiteraard beter zou worden. Deze wallen zijn vandaag nog steeds volledig intact, net zoals alle andere gebouwen. Deze kazematten, aan de rand van de omwalling, dienden om de soldaten weg te houden van de bevolking. De onderlinge sfeer was meestal niet goed omdat na 45 tot 60 dagen beleg de burgers het eerste slachtoffers waren van het beleg. Het prestige om de stad te behouden lag hoger dan de bevolking te sparen.

Als ik de stad uitwandel zie ik gelijk dat ik binnen niet mag parkeren. Gelukkig is er geen al te grote politiemacht aanwezig om mij daar op te wijzen en ik start een volledige rondgang rond de stad. Dit duurt ongeveer 25 minuten en toont de omwalling in al zijn glorie. Veel volk kom ik nog niet tegen, het is amper 10u en voor de meeste mensen verlof.


01 Rocroi 502 Rocroi 103 Rocroi 204 Rocroi 3



Als ik het wel gezien heb en geen ticket onder mijn ruitenwisser vind, vertrek ik richting Sedan. Via Charleville-Mezières gaat dat zeer vlot. Doel van mijn bezoek: uiteraard het kasteel, de burcht, de vesting van Sedan. Om deze vlot te bereiken word je eerst volledig rond de stad geleid om dan langs de oostkant binnen te rijden. Parkeerruimte zat en nergens iemand te bekennen! De angst dat er geen bezoek kan vandaag slaat me om het hart, maar als ik op de hoogte toch enkele wandelaars zie ben ik er al snel weer gerust in.

Dit kasteel, met zijn 35 000 m², is het grootste nog intact zijnde feodale kasteel van Europa. De fundering van wat het later zou worden werd gelegd tussen 1258 en 1437, middels een veerpont en later een brug. Sinds de middeleeuwen werd het gebouw als maar uitgebreid en vergroot tot ruim midden 19e eeuw. En zoals dat gaat met dingen die goed gemaakt zijn: die gaan (meer dan) een eeuwigheid mee.De familie La Marck wisten niet alleen de heerschappij over het kasteel te houden, maar hadden door verwantschap tevens veel invloed op het Franse Hof, de clerus en de omringende huizen van adel. Midden 16e eeuw werden de bastions en de omwalling toegevoegd waardoor het kasteel een meer militair karakter kreeg. Vanaf de 17e eeuw werd dit nog benadrukt door het hoger maken van de wallen en het plaatsen van kanonnen. Vauban droeg daarin bij door het ontwerp en aanleg van de monumentale ingangspoort, of eerder 'uitvalspoort der vorsten' genaamd. Het is hoe je het bekijkt. Onder Napoleon III werd het een puur militair bolwerk. Net op tijd dus want de Frans-Pruisische oorlog staat op uitbreken en de stad én zijn vesting zullen daarin een belangrijke, zoniet symbolische plaats innemen. In 1962 werd alles overgedragen aan de stad, welke stap voor stap restauratiewerkzaamheden uitvoert.


05 Sedan 106 Sedan 207 Sedan 608 Sedan 5

Het eerste wat me opvalt als ik binnenga, is de archaïsche constructie van trappen en gangen. Redelijk benauwend voor wie er gevoelig voor is. Met behulp van een audioguide en een plannetje kan iedereen naar eigen tempo en zonder verloren te lopen zijn weg vinden doorheen het labyrint van gangen, zalen, trappen, torens en pleintjes. 8 eeuwen bouwkunst passeert als je vanuit de donkere klamme gangen evolueert naar de barokke kapel en eindigt in de museumruimte die gewijd is aan de oorlog van 1870/71. Dit bezoek was best de moeite en aan te raden als je in de buurt zit of een lange dag in de Franse Ardennen wil doorbrengen.


09 Sedan BIG


09 A Sedan09 B Sedan10 Sedan 10Sedan 11



Ik wandel nog eens door de stad, welke net geëvacueerd lijkt. Zo moet ze er in 1871 ook hebben bijgelegen, denk ik dan gelijk. Gelukkig vind ik nog een broodjeszaak en een bar-tabac voor een eerste Franse koffie. Ik schiet goed op en herschik de plannen.

Rondom Sedan is het immers vergeven van de bezienswaardigheden. Zowat elk tijdsgewricht wordt wel ergens door iets herdacht. Om in dezelfde sfeer verder te gaan, bezoek ik eerst het  kerkhof van Sedan, op zoek naar resten van de Frans-Pruisische oorlog. Sober en beperkt, ik had toch anders verwacht. Ik vermoed dat de meeste Franse gesneuvelden ofwel in massa werden begraven of als burger in de eigen woonplaats. Toch enkele - hetzij vrij recente - graven refereren naar die tijd. Op het achterliggende militaire kerkhof liggen begot ook enkele Belgen. Ja, als er ergens ambras is, zijn ze er bij...


11 a Sedan 1111 Sedan 912 Bazeilles 213 Bazeilles 1



Vlakbij ligt het stadje Bazeilles. Daar werd een Beiers regiment door een handvol 'Troupes de Marine' onder vuur genomen. Samen met lokale francs-tireurs hielden zij de indringers tegen, zij stonden 1/10 in het nadeel. Zij hielden stand tot ze bevel kregen zich terug te trekken. Een kleine groep onder Comd. Lambert hield het laatste huis bezet en vocht tot de 'dernière cartouche'. Dit huis is nu een museum maar was helaas wél gesloten. Toen de Beierse troepen de stad innamen executeerden zij alle (vermeende) francs-tireurs. Iets wat hen duidelijk in het bloed zit want 45 later zouden zij deze praktijken herhalen. En later nog eens.

Toen het Franse Leger bij Sedan en Metz verslagen werd, en bijgevolg er een einde kwam aan het 3ième Empire, vocht het nog enkele maanden verder als republiek. Uiteindelijk zou Frankrijk zich overgeven en ten prooi vallen aan Bismarcks gretige verlangens. Waaronder eeuwige onderdanigheid aan het Pruisische Rijk en het verlies van Elzas-Lotharingen. Het dreigement om àlle mannen vanaf 14 jaar oud te executeren zal daarbij wel geholpen hebben, maar werd gelukkig niet uitgevoerd. Frankrijk bleef 20 jaar in het slop terwijl het ondertussen eengemaakte Duitsland het grootste en best uitgeruste leger van Europa begon uit te bouwen. Dit doet ons meer begrijpen dat de Fransen in 1914 zo verbeten vochten om hun grenzen te verdedigen! Ik geef dit alvast mee ter voorbereiding van wat komen gaat. ;-)=

Enfin, ik zoek in Bazeilles het Ossuaire (lett.: knekelhuis), foto 3 & 4 boven, op welk volledig is gewijd aan 1870. Het ligt haast verborgen achter de rijhuizen, en ziet er niet al te fris uit. Uiteraard zit ik voor ik het weet tussen de tombes en ja, euh, knekels dus. De Duitse resten liggen onder sobere monumentale tafels; de Franse open en bloot, met de schedel naar het midden. Bij het verlaten van het lugubere gebouwtje (creepy? Jazeker, zelfs voor mij) merk ik dat men binnen niet mag fotograferen. Te laat, en daarbij, de gruwel van de oorlog màg af en toe getoond worden.

In het stadje nog enkele redelijk grote monumenten, maar teveel om alles te bekijken, laat staan vast te leggen. Ik rijd de stad uit, de velden in.

Op de kaart staat een panorama in Noyers-Pont-Maugis. Het wil niet waar zijn zeker: hier bevind zich ook een Duits kerkhof. Hier liggen 14 055 soldaten uit de Eerste en 12 778 uit de Tweede wereldoorlog. Het panorama is inderdaad excellent. De aanwezige Duitse militairen moeten er het hunne van denken. In deze vallei en heuvels zijn zij twee keer hard in aanraking gekomen met hun buren.


14 Magis 115 Magis 216 Magis 317 Magis 4
Het loopt al tegen 17u aan en ik had graag toch nog wat verder gereden. Met het oog op een bivakplaats in Reims, moet ik echt gaan voortmaken. Maar het is hier écht zo mooi dat ik om de haverklap stop om weer een prachtig zicht te fotograferen. Het is een job!

Vlak voor ik de D977 opscheur passeer ik het monument van Tannay. Hier vocht het Franse leger tussen 16 en 24 mei 1940 een harde strijd uit. Het Franse leger was met zijn Char B1 tanks helemaal niet opgewassen tegen de Duitse pletwals en vuurkracht. Dit was de 3e keer dat zij Frankrijk binnenvielen in nauwelijks 70 jaar. Helaas, zoals we geleerd hebben, werd Frankrijk vrij snel onder de voet gelopen (gereden). Toch alle respect voor deze patriotten!


18 Tanay 319 Tanay 4

Via Vouziers hoop ik snel in Reims te zijn. Het lijkt nog middag als ik naar de hemel kijk. Waarom geen ommetje via het Monument de la ferme Navarin? Was gepland voor de dag daarop, maar nu staat de zon anders dan morgen. Na een goed halfuurtje sta ik aan het monument-ossuaire. Sinds ik hier eens een foto van heb gezien wou ik hier altijd eens langskomen en het oogt inderdaad indrukwekkend. Niet zozeer door zijn omvang, maar wel door de impact die het heeft op het landschap. De Champagne heb ik vorig jaar al eens bezocht in een meer liederlijke sfeer, hier word ik weerom geconfronteerd met het feit dat ook hier weel bloed, zweet en tranen in de kalkgrond zitten. Of dat de zoete smaak aan de lokale brouwsels geeft, weet ik niet, maar het zijn toch twee uitersten die mekaar ontmoeten.

Het monument bestaat uit een piramide in beton en roze steen en is een ontwerp van Bauer en Perrin. Bovenop staan drie heldhaftige soldaten (beeldengroep van Maxime Real del Sartre) in aanvallende houding. De middelste heeft het gelaat van generaal Gouraud, de rechtse die van Quentin Roosevelt, neef van de president, welke op 14 juli '18 nabij Cambrai sneuvelde. De linkse die van de broer van de kunstenaar, welke alhier in de streek sneuvelde. Op de wanden staan de regimenten die hier strijd leverden. Interessant om weten is dat de latere generaal MacArthur hier als majoor diende in het Amerikaanse Leger.


20 Navarin 121 Charme Tour Pt 1 478Navarin BIG


Dit is weer zo'n typisch monument waar je maar niet genoeg van kan krijgen. Doch, de tijd is 'not on my side' en ik rijd de meest saaie weg op die ik ooit heb gereden in Frankrijk. De D931 oogt wel mooi, maar er verandert niets onderweg. Ja, links en rechts weer een militair kerkhof, maar ik heb het wat gehad voor vandaag.

Wat Reims betreft: voor de lol moet je daar in het spitsuur (en dan nog tijdens een verlofdag), door de omleidingen, niet rijden. Het duurt een eeuwigheid eer ik mijn hotel gevonden heb. Morgen terug werkdag, dat beloofd om hier weg te geraken...

 

15:43 Gepost in Historie | Commentaren (1)

Commentaren

Zeeeer de moeite. We kijken uit naar nog !!!

Gepost door: Robert of NYC | 11-06-09

De commentaren zijn gesloten.