15-06-09

Tarkus' Ch.Ar.Me. Offensief - Dag 3: Ils n'ont pas passé

Label pt 3


Derde dag van de operatie! En het wordt weer een hels programma om rond te krijgen. Vandaag de eerste volledige dag in Verdun en omstreken. Om niet telkens dezelfde weg te moeten afleggen is er geopteerd om vandaag de buitenste rand van de 'kill zone' onder handen te nemen. En dit mag je wel erg ruim nemen. Hoe dan ook, het is 0815 als ik start in hartje Verdun. Tot 09u is het gratis parkeren, dus met een paar centiemen er in te steken ben ik al een uur gerust. En dan kan je al heel wat afstruinen.

De zon staat nu volop op de Quai de Londres en licht de kathedraal, bovenop de stad, helemaal op. Vroege vogels, hotel- en restolieden reppen zich naar hun dienst, terrassen worden geruimd en de eerste schoolgaanden kuieren - met gsm aan het oor - door de straten. Na een kleine omcirkelende beweging stijg ik in de hoogte door de ferme klim naar de Notre Dame kathedraal te maken. Deze is reeds open. Ook het bisschoppelijk paleis ernaast, nu het Centre Mondiale de la Paix, geeft al teken van leven. Terug beneden passeer ik het Monument de la Victoire, welk sinds enkele jaren middels een fonteinennetwerk gelinkt is aan de Maas.


01 VILLE 102 VILLE 503 VILLE 304 VILLE 8

05 VILLE 206 VILLE 407 ville 908 VILLE 6


09 VILLE 7 BIG

 


Aan de zuidelijke zijde van de stad bevind zich de citadel. Dit bouwwerk vind zijn oorsprong ook in de late middeleeuwen, maar werd pas in de 17e eeuw tot heus militair bolwerk uitgebouwd. Het was dan ook vooral tijdens de oorlog van 1870/71 en zeker in 1914/18 dat dit immense gebouw als schuiloord diende, niet alleen voor de militairen, maar zeker ook voor de toevloed aan burgerbevolking. Verdun heeft tussen februari en december 1916 aardig te lijden gehad van Duitse bombardementen. Gelukkig is daar vandaag haast niets meer van te merken, op enkele gekwetste oude gevels na. De citadel is natuurlijk te bezoeken, maar dat is in het verleden al gebeurd.

Via de Carrefour des Marechaux kan je een wandeling maken tussen de wallen. Dit is nog steeds indrukwekkend en tegelijk bevreemdend. Het is er muisstil, met uitzondering van de kraaien die lijken te wachten tot er iemand zijn geest laat tussen de enorme muren. Not this hombre!


10 CITADELLE 411 CITADELLE 312 CITADELLE 113 CITADELLE 2


Nu de zon aan haar klim begonnen is, is het tijd om de heuvels in te trekken. Na een tankbeurt even buiten de stad scheur ik over de heerlijke weg naar de heuvels. En ik kan zonder blozen erkennen: het is hier fijn rijden, het lijkt soms of ik het traject Genua-Spitsbergen in een reasonabely priced car moet volbrengen met Clarckson, Hammond en May op mijn hielen. Het stop & go gevoel waar we in Vlaanderen mee opgescheept zitten voel ik hier niet. Lang geleden dat ik autorijden zo heerlijk vond!

Enfin,...Ik neem eerst het verste punt: Le Mort-Homme. Deze benaming heeft niets met de Grote Oorlog te maken, maar blijkt uiteindelijk ook rendez-vous met de geschiedenis te hebben. Als eind februari '16 de weerstand op de rechteroever toch harder was dan verwacht, besloot het Duitse opperbevel om de heuvels op de linkeroever te beschieten. Met de heuvel Cote 304 (m) als opstapje naar de Mort-Homme (295m), zou dit vlot moeten kunnen. Deze laatste is een waardevolle artillerie-uitkijkpost voor de Franse kanonnen in het Fort Bourrus. Wat volgt is een 3 maanden lang heen en weer door de omliggende bossen, of wat er van overblijft. Piloten melden in hun verslag dat de heuvel als een smeulende vulkaan stof uitbraakt. Dat daar nog mensen op rondkruipen en vooral creperen, grenst aan het onbegrijpelijke. Volledige chaos heerst in beide kampen en hele regimenten worden uitgeroeid. Als er dan nog een plensbui van een week lang uitbreekt, is de ellende compleet. Eind mei is de Mort-Homme eindelijk in Duitse handen. Helaas (?) neemt de oorlogsmoeheid, geuit in desertie en overlopers alsmaar toe en wordt de Duitse opmars op de linkeroever gestaakt.


14 MORT HOMME 1

 

 

15 MORT HOMME 716 MORT HOMME 317 MORT HOMME 218 MORT HOMME 5


Het kille standbeeld dat de heuveltop 'siert' is één van de meest iconische beelden van Verdun. De leuze 'Ils n'ont pas passé' wordt al jaren dubbel geïnterpreteerd: 'ze' zijn niet gepasseerd - ze (de Duitsers) zijn wél gepasseerd. Eerder zou het zijn: ze (de Fransen) zijn niet uit het geheugen verdwenen. Maar we mogen niet vergeten dat elk talloos gefotografeerd pad of monument nog altijd een hoop ellende verbeeld. Het is niet altijd gemakkelijk om daar ter plekke bij stil te staan. Gezien ik ook daar weer helemaal alleen ben, probeer ik toch even over de gebeurtenissen na te denken. Het schitterende weer helpt er niet echt bij dus op naar de volgende.
19 MORT HOMME 4 BIG


Eén van de negen verdwenen dorpen, ofte 'Villages Détruites' (V.D.), ligt vlakbij. Cumières is niet veel meer dan een kapel met een didactische plaat. Het plan om alle negen te bezoeken leeft nog, maar zal later door praktische problemen (ontoegankelijk) in het gedrang komen. Enfin, eentje zit al in de zak. Terug op de oostelijke oever rijd ik naar de meest noordelijke sector van het slagveld. Het Bois des Caures. De eerlijkheid vraagt mij te vermelden dat ene poging om het Fort Bourrus te bezoeken tot niets heeft geleid. Het enige resultaat is de handtekening van een ferme doorn om de zijkant van mijn frontmobiel...

Als om 21 februari 1916 om 0715u het zwaarste bombardement ooit uitbarst, dringt bij het Franse opperbevel nog niet écht door dat het menens word. Per vierkante km vallen er 150 000 granaten in 9 uur tijd. Als in de vooravond de Duitse infanterie, gewapend met vlammenwerpers te voorschijn komt, zit Kolonel Driant en zijn Rgt. Chasseurs ingegraven in het Bois des Caures. Hij in zijn commandopost, zijn eenheden tussen de restanten van wat eens een bos was, lijken wonderbaarlijk nog in staat om zich te verdedigen. Als zijn post wordt omsingeld, trekken de Chasseurs zich terug in het dorp Beaumont. Hierbij verliest Driant het leven en stelt hij een eerste van een hele reeks heldendaden in de strijd om Verdun. Driant komt op het niveau van een Jeanne d'Arc en wordt de eerste echte held. En de anderen? Die graven zich in in Beaumont, tot ze met vlammenwerpers worden verjaagd. Sommigen geraken nog tot aan het Fort Douaumont, maar de meesten sneuvelen.


20 CAURES 221 CAURES 122 CAURES 423 CAURES 3


Het dorp Beaumont V.D. is één van de meest bezochte, vooral door haar ligging aan het Bois des Caures. Een kilometer verderop ligt de commandopost van Driant. Deze heb ik nu al zoveel keer bezocht dat het me zelfs moeite kost om foto's te nemen. Maar daar ben ik uiteindelijk voor gekomen. De plek waar hij sneuvelde blijft door zijn omgeving iets mysterieus hebben. We mogen niet uit het oog verliezen dat er van de felle begroeiing toen haast geen sprake meer was. En dat geld voor de hele regio: hier stond niets meer recht.
24 BEZONVAUX 125 BEAUMONT 126 beaumont 227 BEAUMONT 3

In de noordoostelijke rand vinden we de dorpen Ornes, Bezonvaux en Vaux. Een kort bezoek brengt de stand op 5. Lijkt futiel in het kader van de achtergrond, maar het drijft me wel voort in baantjes en wegeltjes waar ik nog nooit eerder geweest was. Vooral de oude foto's op de instructieborden fascineren me. Als het ondertussen een eind in de namiddag gevorderd is, verlaat ik de Champs de Battaille.

Een tiental kilometer ten zuiden van Verdun ligt de heuvel van Les Eparges. Deze 1,5 km lange heuvelrug was vrijsnel in Duitse handen. Traditiegetrouw bouwden zij ook deze uit tot een haast onneembare vesting. Het is net zoals bij Vauquois enkel met mijnen dat de vijand kan verdreven worden. De kraters zijn niet alleen groot, zij sluiten aan mekaar aan waardoor je echt de idee hebt dat men geen kant meer uitkon. Het is een beetje uitkijken bij het oprijden van het baantje, want je kan zo in een metersdiepe kuil terechtkomen. Het uitzicht vanaf Point X is prachtig en het is haast niet in te beelden dat hier ooit een waar inferno heerste.


28 EPARGES 129 EPARGES 330 EPARGES 431 EPARGES 5
32 EPARGES 4 BIG

33 EPARGES 6 BIG 2


Iets ten zuiden van Eparges, ligt het dorp Saint Remy-la-Calonne. In het aansluitende woud werden in 1992 de resten van de schrijver Alain Fournier ('Le Grand Meaulnes') en zijn kompanen teruggevonden. De site is speciaal naar hem ingericht en de vindplaats werd overkoepeld. Zelf ligt hij begraven op het kleine militaire kerkhof van het dorp.34 FOURNIER34 a Fournier

Nog meer naar het zuidoosten ligt de Butte de Monsec. Daar ligt op 377 m hoogte een monument voor de Amerikaanse gesneuvelden in de sector Saint-Mihiel. Het monument steekt al gelijk af tegen de horizon als ik aan de overzijde van de vlakte uit het donkere bos kom. Het Lac de Madine spreidt zich uit over het zonovergoten landschap. Het monument uit 1932 bestaat uit een rotonde met een bronzen oriëntatietafel in het midden.


35 MONTSEC 136 MONTSEC 537 MONTSEC 338 MONTSEC 739 MONTSEC 640 MIHIEL
41 MONTSEC 4 BIG


Ik moet stilaan richting Metz, maar hoop nog snel op het Saint-Mihiel American Cemetery binnen te springen. Als ik er aankom is het reeds te laat, dus een panoramische foto door de tralie is het enige wat ik kan doen. Het is een fijne rit naar Metz, maar de snel uitbreidende KMO en commerciële zones maken het niet makkelijk mijn doel te bereiken. Het is tegen 19u als ik aankom en ben dan ook zeer blij me even te kunnen neervleien. Volgende dag terug 60 km naar Verdun om de zaak af te ronden. Ik kijk er met gemengde gevoelens naar uit.

 

10:05 Gepost in Historie | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.