17-06-09

Tarkus' Ch.Ar.Me. Offensief - Dag 4: Battlefield Blues

Label pt 4


 

Vierde dag. Tweede dag Verdun. Of beter: laatste dag Verdun, en dat voor een hele poos. Met de wetenschap dat ik vandaag de laatste en definitieve hand zal leggen aan het vastleggen van de bezienswaardigheden, sterkt me toch. Ik zie me het komende decennium niet direct nog eens teruggaan. Maar ja, in 2016 in het een 'centenaire', of misschien met mijn petekind, of eventueel, ik zeg: eventueel, als het koor Scala een rondleiding nodig heeft. Anders niet dus.

Dus terug 60 km naar het oosten. Als ik het slagveld rond 0915u oprijd, donderen er gelijk twee met hout beladen trucks voorbij. Waar 90 jaar geleden nog geen onkruid groeide, rooit men nu enorme bomen. Het heeft wat tijd en moeite gekost om kort na de oorlog de juiste boomsoort te vinden - niet alles gedijt in een vergiftigde en omwoelde grond - maar de laatste halve eeuw is het hele gebied zo goed als volledig begroeid. Het is bij het afwijken van de paden dat je de littekens ziet. Bij de 'casemattes Pamard' kan je al gelijk een wandeling maken waarbij je niet weet waar eerst kijken. Buiten de gerestaureerde waarnemings-en geschutskoepels, welke een tentakel vormen van het verscholen en nauwelijks  toegankelijke Fort Souville, is de omgeving vergeven van kraters en loopgrachten. Het kruispunt even verderop, vind ik ook terug in mijn Michelin gids uit 1919. De foto's daarin geven een prima beeld van de situatie zonder begroeiing. Een klein now & then moment dringt zich op. Nog snel langs het dorp Vaux V.D.


01 CHAMP 502 CHAMP 603 CHAMP 2 N&T 204 CHAMP 2 N&T


Het loopt tegen 10u als ik aan Fort Vaux ben. Na een uitwendig bezoek verplicht ik mezelf om dit niet zo grote fort nogmaals te bezoeken. Fort Vaux en zijn ex-residenten heeft natuurlijk een mythische status verkregen door hun meer dan heldhaftige geschiedenis.

Dit fort, gebouwd vanaf 1881, is maar half zo groot als dat van Douaumont, maar zijn reputatie eens zo groot. Vanaf 31 Mei 1916 lag fort Vaux bijna constant onder vuur. Op 2 juni viel de Duitse infanterie aan, waarbij onder andere gifgas werd gebruikt. Door een misrekening van de watervoorraden, kwam het fort na enkele dagen 'droog' te staan. Toen de laatste duif vertrokken was (deze duif ,'Valiant', wordt op de buitenmuur herdacht) werd alle hoop opgegeven. Er slaagden zelfs twee soldaten uit het fort te ontsnappen om hulp te halen én terug te keren. Dit alles onder een regen van kogels en granaten. Toen de Duitsers zich langzaam een weg baanden door het fort, besliste Majoor Raynal om zich over te geven. Hij kon het niet langer aanzien dat zijn mannen op hun knieën om water smeekten terwijl er niets was. Bij zijn overgave mocht Raynal zijn sabel houden, dit uit respect voor zijn heldhaftige en ridderlijke houding. Uiteraard werden zij in gevangenschap afgevoerd. Toch even bij stilstaan in een tijd waarin je even mooi tegen een balletje moet trappen om een held te zijn.


06 VAUX 207 VAUX 308 Vaux 409 Vaux 5


In de shop, waar je écht wel interessante boeken vind, ligt het lijvige boek 'Les 300 jours de Verdun'. Een lijvig (en prijzig) maar allesomvattend kijk-en leesboek over de strijd te Verdun. Deze werd uitgegeven in 2006, n.a.v. het 90-jarige jubileum. Wat een feest! Ik kan het niet laten liggen; noblesse oblige.
05 Vaux 1 BIG


Als ik langs het Ossuaire passeer zie ik enkele schoolbussen staan en vrees het ergste voor de volgende posten. Kwestie van hen voor te blijven. Na een kort bezoek aan het dorp Douaumont V.D., en dan naar Fort (van) Douaumont. Dit is naast het Ossuaire uiteraard dé trekpleister van het slagveld. Weinig volk op de parking, binnenin eveneens. Net als toen dus.

Het fort is 400m lang en beslaat 3 ha. Twee ondergrondse etages zijn met elkaar verbonden middels een uitgebreid gangensysteem. De volledige bezetting was 800 man. Uiteraard kon er veel meer volk in. Feit is dat alle forten reeds voor het offensief van hun kanonnen waren ontdaan, uitgezonderd van diegenen die structureel met het gebouw waren verbonden. Waarom zou men immers Verdun aanvallen?


10 DOUAUMONT 1 N&T11 DOUAUMONT 2 N&T12 DOUAUMONT 313 DOUAUMONT 4


Des te opmerkelijker is dat het fort zonder slag of stoot werd ingenomen. In het fort zaten een zestigtal oudere reservisten te wachten op wat komen ging. Er werd geen verzet geboden en het fort ging reeds op 24 februari, drie dagen na aanvang van de gevechten vlot over in Duitse handen. Heel anders verliep het met de herovering van het fort. Meer dan honderdduizend granaten kwamen neer op het fort en een interne ontploffing van het munitiedepot zorgde daarenboven voor nog eens 660 Duitse slachtoffers. Deze liggen begraven achter een muur in het fort. Uiteindelijk wordt het fort heroverd door (Franse) koloniale eenheden.

Normaliter ben ik eigenwijs genoeg om geen wegbeschrijving mee te nemen aan de ingang, maar ik doe het toch maar om niets aan het toeval over te laten. Het is een groot fort, en niettegenstaande een groot gedeelte ontoegankelijk is, blijft het een eind lopen om alles te bekijken. Als ik terug in de auto zit, komen de bussen aan. 'I love it when a plan comes together'.


14 DOUAUMONT 515 DOUAUMONT 616 DOUAUMONT 717 DOUAUMONT 8


Het dorp Fleury V.D., (7!)  ligt pal in het midden van het slagveld. Het museum ligt er vlak naast, maar dat laat ik voor wat het is. Iemand die er nog niet geweest is, moet het zeker bezoeken, maar na 3 bezoeken ken je het zowat. Fleury was het grootste dorp en had zelfs een treinstation. Het uitgestrekte stuk grond bevat zoals de meeste anderen aanwijzingen van de oude straten, woningen en ambachtelijke activiteiten.

Het 'Ouvrage de Froideterre' is ook een van de fortificaties waar bijzonder heftig is gevochten. Na mijn nachtelijke bezoek, keer ik weer om de zaken in een ander licht te zien. Naast het hoofdgebouw valt er, buiten een observatiekoepel of twee, niet veel van te zien. Dit omdat het gedeeltelijk ondergronds zit - wat zou dat geven als ze alles zouden terug blootleggen!!! - en maanden van beschieting laat natuurlijk zijn sporen na. Toch is ook hier een fijn wandeltraject aan gekoppeld waarvan ik een stukje doe. De natuur zorgt hier op zich ook voor verrassingen. Je moet er dan wel oog voor hebben natuurlijk.


18 FROIDETERRE 219 FROIDETERRE 520 FROIDETERRE 121 FROIDETERRE 3


Dan naar het ultieme (anti) oorlogsmonument: het Ossuaire de Douaumont. Met voorsprong een van de lelijkste gebouwen ter wereld, maar dat kan je van de IJzertoren ook zeggen. Kwestie van het in de geest van de tijd te bekijken. Reeds in 1919 werd er een houten barak opgetrokken om de resten van de gesneuvelden die men alsmaar vond, op te bergen. Dit gebeurde volgens sector. De meesten waren niet te identificeren. In 1920 werd de eerste steen gelegd voor het huidige gebouw. In 1927, nog voor het volledig klaar was, werden de eerste lichamen overgebracht (zie foto). Het werd in afgewerkt in 1932.
22 Ossuaire 223 oss 1 small24 Ossuaire 525 Ossuaire 3


De rustplaats bevat 14 000 doden, in de grafkelders rusten nog eens 130 000 Franse én Duitse niet geïdentificeerde soldaten.  In de 137m lange gang is het kil en vooral stil. In de 46m hoge toren hangt een klok die regelmatig signaal geeft. Het licht dat 's avonds over het slagveld zou schijnen heb ik nog nooit zien werken. Kan aan mij liggen. Men schat het aantal nog niet gerecupereerde lichamen op nog eens 150 000. Overal waar je gaat, is het dus een kerkhof. Het Ossuaire is, en blijft na het zoveelste bezoek indruk maken. Een klein moment van reflectie en rustig te tijd nemen om het in je op te nemen helpt daarbij. Het beklemmende gevoel overvalt me telkens weer.
26 Ossuaire 827 Ossuaire 428 Ossuaire 929 Ossuaire 1
Ossuaire black 2



Wat staat er nog op het programma? De 'Tranchée des Baïonettes'? Liever niet. Als bombast ergens om de hoek komt kijken, is het daar wel. Het geeft eerder een beeld van megalomanie dan van eerbetoon. Niet dus. Wat wel uit de boot dreigt te vallen is de 'Voie Sacrée'.

32 VOIE 2De enige bruikbare aanvoerweg voor materiaal (waaronder mensen) om de oorlogsmachine te laten draaien, was de baan van Bar-le-Duc naar Verdun. Naast een smalle weg, was er ook een smalspoorbaantje. Daar gingen dag en nacht, door weer en wind, alles wat kon rijden over. Non-stop. Het beest moest gevoed worden. Mannen zaten in de open archaïsche vrachtwagens met één hand vastgevroren aan het stuur, in de andere een stuk baguette. Daarnaast stonden langs de kant van de weg nog een duizenden constant de weg te onderhouden, putten te vullen, bermen te verstevigen, defecte wagens van de weg slepen. Dit titanenwerk wordt ook herdacht met een monument langs de voormalige weg, nu de D603/D1916 (!), een sfeerloze snelle baan. Langs de weg staan om de paar honderd meter de bekende stenen kilometerpalen. Het monument is een gestileerde priem met op de vleugels taferelen die de evenementen uitbeelden. Niemand stop daar nog, vermoed ik.


31 VOIE BIG


Op deze baan ligt het dorp Souilly. Hier organiseerde Pétain zijn hoofdkwartier op 26 februari 1916. Ok, even terug in de tijd...
33 sOUILLY N&T 1
34 sOUILLY N&T 2


Tijd? Deze is gevlogen en de avondspits is al op gang gekomen als ik terug naar Metz moet. Ik beslis om niet de grote baan te nemen, maar de D903, welke langs de voormalige slagvelden van 1870/71 leid. Ik weet niet wat ervan te verwachten, maar tussen Mars-la-Tour en Vionville duiken de monumenten op, het een na het andere. Vergeten zuilen en platen die refereren aan grote Duitse overwinningen, sieren het landschap. En ik bedenk het nogmaals: hier staat niemand nog bij stil.
35 VIONVILLE 236 VIONVILLE


Het is tegen 20u als ik terug in Metz ben. Als ik mijn korte verblijf nog met een riant souper wil bekronen, dien ik mij te reppen. Maar wees niet ongerust, als het daar op aankomt kan ik nog snel zijn!

 

22:32 Gepost in Historie | Commentaren (0)

De commentaren zijn gesloten.