04-05-16

De Slag bij Waterloo - Memorial 1815

Capture.JPG

 

Hoe lang is het geleden dat u nog de site van De Slag bij Waterloo bezocht? Is het gereduceerd tot een vage herinnering aan een vervelende schooluitstap waar je niet alleen ziek was op de bus maar tevens getreiterd werd met oeverloos historisch geneuzel? En achteraf een warme limonade die al heel de dag in de bus heeft liggen gisten? Of was het enkele jaren geleden in een poging om geleden schade in te halen?

Hoe dan ook, als je laatste bezoek dateert van pakweg voor 2014 is het de hoogste tijd om je stevige schoenen aan te trekken, een weinig voorbereiding te doen middels de moderne media en maken dat je in ’s-Gravenbrakel staat! Route du Lion, om precies te zijn.

Het was nog niet zo heel lang geleden dat ik het Nationale Monument van de Slag bij Waterloo (in het Engels ‘Battle OF Waterloo’ en Frans: ‘Bataille de Waterloo’ – wij Vlamingen zeggen correct: ‘BIJ Waterloo, welk toch een eindje verderop ligt…) had bezocht.

Met het oog op een mooie namiddag trokken we tot voor twee jaar geleden  gewoon naar het oord in kwestie en werden dan ook geconfronteerd met niet enkel het muffe, aftandse en vooral volledig niet tot de verbeelding sprekende wijze waarop dit historische event werd herdacht maar ook met enorme werken die aan de gang waren. Dat was dus mei 2014.

Vanop de ‘butte’ was het duidelijk dat de werken – die op dat moment nog niets van hun uiteindelijke bestemming prijsgaven – volledig in het kader stonden van de 200e verjaardag van deze veldslag.

In juni 2015 werd dan ook in het lang en het breed in de media rapport gedaan van de officiële plechtigheden met tal van internationale vertegenwoordigers. Onder hen o.a. nazaten van Wellington, Blücher en verwanten of officiële afgezanten van de betrokken naties. Helaas werd er toen nog geen tip van de sluier opgelicht over de renovaties die ondertussen – naar ik aanneem - ook voltooid waren.

Hoge tijd dus om nog eens af te zakken. Vrij van alle vooroordelen en zeker niet voorbereid op datgene wat ons te wachten stond.

Al bij het oprijden van de Route du Lion was het even heroriënteren. Uiteraard blijft de heuvel een iconisch beeld en ook het gebouw dat het 360° panorama herbergt, springt onmiddellijk in het oog. Maar afgezien daarvan is er heel wat veranderd.

01 WATERLOO 117B.jpg

Zo is de ‘route’ onderbroken door een voetgangersgedeelte waardoor je wel een bepaalde parking op moet. Naargelang van waar je komt. Op enkele minuten wandelen ben je aan de infrastructuren. In het oog springend is zeker de nieuwe taverne/restaurant dat deels gehuisvest is in het oude gebouw maar voorzien van een sneeuwwitte gevel, een hoop glas en een heerlijk terras welk zeker uitnodigt, maar dat is natuurlijk voor later.

Prioritair is het bezoek aan het nieuwe museum, ofte ‘Mémorial 1815’. Tijd voor verbazing, verwondering en vooral appreciatie voor wat daar uit de grond – of liever ‘in de grond’ gestampt is.

Toen Wellington kort na de slag het slagveld terug bezocht was hij niet te spreken over het feit dat men zijn linie had afgegraven om de herdenkingsheuvel te creëren. Vandaag heeft men wél oog voor het behoud van het landschap en de Hertog zijn woorden in gedachten, heeft men het museum volledig in de grond verstopt.

WATERLOO 078BW.jpg

WATERLOO 002.jpg

De moderne aanpak staat schril in contrast met de stoffige en gedateerde presentatie van vroeger. In de mate dat er al van een echt museum sprake was natuurlijk. Al vanaf de inkom voel je dat het wel wat mocht kosten. Zeg gerust dat kosten noch moeite gespaard zijn gebleven.

De toegangsprijs (16€ voor volwassenen, 13 voor kids, check it out!) zal zich later op de dag meer dan rechtvaardigen. Ik durf zelfs stellen dat de vroegere 8€ overdreven was en dit best in verhouding is met wat er geboden wordt.

Het is nu niet de bedoeling om het hele museum uit de doeken te doen want dat zou me te ver leiden en ik ga hier ook niet alles weggeven. Iedereen komt aan zijn trekken, dat is een feit.

Zo is het eerste gedeelte van het museum geweid aan de sociale, economische en politieke situatie aan het einde van de 18e eeuw en uiteraard ook aan de ‘rise to fame’ van Napoleon Bonaparte. Zijn veldtochten, zijn politiek en uiteraard ook zijn grote verdiensten.

WATERLOO 004.jpg

WATERLOO 007.jpg

Met de uitstekende audiogids op de kop en de toch wel vele stukjes begeleiding is het even doorbijten voor wie ofwel niet de tijd heeft ofwel dit gedeelte wil overslaan. Dat kan door in de audiogids gewoon te skippen.

Overslaan kan wel maar dan mis je toch wel het een en het ander. Je kan je vergapen aan de opmerkelijke bewegende schilderijen (heel mooi) en de knappe kaarten en artefacten die links en rechts te kijk staan. Maar om je (leek of niet) even onder te dompelen in die periode, is het aangeraden je tijd er voor te nemen. Voor kinderen is dat niet altijd vanzelfsprekend. Toch is er tussen dit overaanbod van eerder academische informatie zeker een moment van bezinning voor het enorme portret van de Keizer. Je zou van minder nederig worden!

Wie verkiest om de geopolitieke intro over te slaan, kan doorstoten naar de grote galerij van uniformen en uitrusting. Met de uniformen per nationaliteit en eenheid in paradevorm opgesteld is deze meer dan indrukwekkend.

WATERLOO 009.jpg

WATERLOO 013.jpg

WATERLOO 015.jpg

De purist mag er van uitgaan dat het overgrote gedeelte (of alles, quoi) uit reproducties bestaat maar ik neem aan dat toen nieuwe uniformen nauwelijks te onderscheiden zouden geweest zijn op enkele stoffen en fabricaten na.

Ik zal het woord ‘indrukwekkend’ nog maar een keer gebruiken – en we zijn eigenlijk nog maar pas goed vertrokken. Goed punt is dat de meeste mannequins geen gezicht hebben. Geen verstarde psychotische zielloze blikken met beschadigde plaasteren neuzen maar anonieme witte koppen. En het werkt. Alle focus dus op de kleuren en de wapenuitrusting. Overdadig gedocumenteerd en wederom voldoende auditieve commentaar indien gewenst. De hele ruimte oogt licht en luchtig.

WATERLOO 021.jpg

WATERLOO 023.jpg

 

WATERLOO 025.jpg

Op het einde van dit hoofdstuk kan je om de zoveel tijd (heb het niet nagekeken) de 4D bioscoop binnengaan om de veldslag te beleven. En dat is echt een staaltje van technisch kunnen.

Al staande krijg je (ik schat) in een 20’ minuten het hele verloop van de strijd voorgeschoteld in 4D – ja, de vloer trilt en sommige medekijkers getuigen van geur – iets wat ik niet wil bevestigen noch ontkennen maar ik wil best meegaan in hun verhaal. Ik kan me niet van het idee ontdoen dat ik bij de weergave van de brand in La Haye Sainte een brandgeur ontwaarde…

4D is nog niet altijd en overal geïntegreerd maar het is wel een ervaring! De galopperende paarden en daverende kanonnen trillen tot in je nieren en sommige tandvullingen hebben het ook geweten. Zeer realistisch geacteerd en vlot in beeld gebracht, met epische muziek, het kon eigenlijk niet anders dan indruk maken op groot en klein.

Restten er nog enkele historische items en vondsten en een interactieve ruimte die het eerder licht opvat.

WATERLOO 030.jpg

WATERLOO 033.jpg

WATERLOO 042.jpg

Via een ondergrondse gang kan je naar het historische 360° panorama waar men omwille van de historische waarde weinig aan kan of mag opfleuren. Wel aardig dat je eens de opbouw en onderbouw van het gedrocht kan zien. Verder is het eigenlijk bij hetzelfde gebleven.

WATERLOO 056.jpg

Dan staan we alleen nog voor de obligate klim naar ‘de leeuw’. Het uitzicht was perfect door het voortreffelijke weer. We zagen nu ook de impact van de vernieuwing. Zo is het oude horecagebouw volledig genivelleerd. Dat was dan ook meer dan over gedateerd en nodigde nog allerminst uit om binnen te gaan. Er staan dus nog maar twee gebouwen bovengronds: het panorama en de brasserie.

De Hertog zou het zeker goedgevonden hebben.

WATERLOO 088.jpg

WATERLOO 067.jpg

 WATERLOO 064.jpg

De inwendige mens werd versterkt in de brasserie ‘Bivouac de L’Empereur’, van de keten RN. Wel vreemd dat die benaming wordt gebruikt net op de plaats van de vroegere geallieerde linies.

WATERLOO 087.jpg

Het gebodene was best ok, van dagschotels tot de halve kip en zelfs de fish & chips. Enkel de bediening liet wat te wensen over maar dat kan ik volledig op de schuld van het goede weer schuiven.

Toch had men op een zondag (1 mei notabene) wel wat versterking mogen oproepen opdat de bediening enigszins synchroon zou verlopen. In actuele horecatermen nog allemaal best betaalbaar maar dat is voor ieder op zich uit te maken. 4.5€ voor een ‘Waterloo Triple Blond (33cl) is niet niks maar de kwaliteit en het decor maakten veel goed.

WATERLOO 081.jpg

Om dit allemaal te verwerken werd er begonnen met de klassieke wandeling over het slagveld. We waren niet alleen maar konden toch nog van het landelijke karakter genieten.

Ik was bijzonder nieuwsgierig naar de toestand van (ooit 'kasteelhoeve') Ferme Hougoumont. Het dramatische verleden en de pivotale rol die deze locatie in de veldslag heeft gespeeld, maakt dit een must-see plaats. Te voet vlot te doen maar er is nu ook een shuttle voorzien en mits wat handigheid kan je er via via met de wagen geraken (al twijfel ik of dat wel mag). Ik wil de toekomstige bezoeker er zeker op wijzen om dit niet over te slaan!

WATERLOO 089B.jpg

WATERLOO 090B.jpg

Al wie enigszins geïnteresseerd is in de Slag bij Waterloo weet deze (ooit) kasteelhoeve te plaatsen en naar waarde te schatten. Zo ook het comité dat beslist heeft om ze een volledige make-over te geven. Was het vroeger een zielig hoopje gebouwen dat op instorten stond (met wél een zekere charme), de werken die ik bij een vorig bezoek mocht aanschouwen hebben geleid tot een eye-catching site met alles wat een bezoeker zich kan wensen.

WATERLOO 099.jpg

Van het nette onthaal, de perfect gereconstrueerde gebouwen tot de nagelnieuwe toiletten (wat nooit weg is op een wandeling na een uitvoerig terrasbezoek).

We werden er door het vriendelijke onthaal direct op gewezen dat een volgende ‘vertoning’ binnen twee minuten zou starten. Wisten wij veel wat er te zien ging zijn maar eenmaal in de oude schuur (ok, helemaal vernieuwd en stijlvol aangekleed qua licht en banken) voelde je dat er iets moois ging komen.

WATERLOO 093B.jpg

Aanzwellende muziek begeleidde de film op de muur en drie panelen die uit de grond oprezen dienden als bar-reliëf en bijkomende projectiemuren. Uiteraard werd er hier gefocust op de strijd om en in de boerderij. Wederom een meeslepende aangelegenheid. De vertoning is in het Frans maar perfect gesynchroniseerd met de ook daar verkrijgbare audiogids.

De site is verder haast volledig te bezoeken. Ook de boomgaard – nu bijna zonder bomen – is toegankelijk. De grootte van de boomgaard geeft een extra indruk over de perimeter die er diende verdedigd te worden. De ietwat steriel ogende aanpak van de gebouwen contrasteert wel fel met de vorige bezoeken. Alsof alle leed, bloed en tranen vakkundig zijn verwijderd.

WATERLOO 094B.jpg

WATERLOO 101B.jpg

WATERLOO 100C.jpg

WATERLOO 100K.jpg

Maar toch: nu is de site voor de volgende generaties niet alleen in presentabele staat, het is een extra incentive om het slagveld te bezoeken. We mogen niet vergeten dat ondanks het nu 200 jarige jubileum van de geallieerde overwinning op het Franse leger, deze dag, 18 juni 1815, even belangrijk is in de Europese geschiedenis als zeg maar 6 juni 1944.

Europa werd verzekerd van een nagenoeg conflictvrije eeuw waarbij de naties mekaar eerder vonden dan bekampten– op enkele bloedige revoluties na. De Europese bloeddorst  werd al te graag in de kolonies bevredigd. En dat geldt natuurlijk voor haast alle Europese grootmachten. (effe correct blijven…)

WATERLOO 091C.jpg

WATERLOO 091D.jpg

WATERLOO 100H.jpg 

Het zou ook 99 jaar duren alvorens er terug een Britse soldaat in staat van oorlog naar het vasteland zou afzakken. En alsof het lot een gek spelletje speelt, zou deze zijn eerste kogels afvuren op nog geen 50 km verderop, in Mons/Bergen.

Enfin, wederom een fantastische ervaring rijker, was het tijd om onze weg voort te zetten. Met het oog op de ‘grote wandeling’ maar gezien de tijd dat we die dag al op de been waren, viel dit te betwijfelen. Mij moeten ze ook geen truken meer leren, dus achter de boomgaard door slopen we over de velden naar de verharde weg.

WATERLOO 103.jpg

WATERLOO 105B.jpg

Via La Belle-Alliance, waar Wellington en Blücher mekaar na de slag ontmoetten, de niet zo aangename drukke chaussée via hoeve La Haye-Sainte terug naar de Route du Lion. Een mooie wandeling, ook voor diegenen die niet gehinderd worden door al te veel historische kennis. Zelf begon ik het ook al te voelen maar dat was ook te wijten aan het uitvoerige museumgeslenter eerder op de dag.

WATERLOO 108E.jpg

WATERLOO 109D.jpg

WATERLOO 114B.jpg

We vonden nog de kracht om een afsluitertje te consumeren op het ondertussen behoorlijk volle terras en meer dan voldaan werd de trip afgesloten.

Waterloo – Mémorial 1815 is hierbij goedgekeurd en krijgt na decennia onder het stof te hebben gelegen eindelijk wat het verdiend: een internationale uitstraling. Aanbevelenswaardig en een verplichting voor iedereen die de Europese geschiedenis een warm hart toedraagt.

WATERLOO 077.jpg

WATERLOO 086.jpg

Bravo voor de initiatiefnemers– Bravo voor de designers en uitvoerders.

En hoewel het hele verhaal zich voor het ontstaan van de huidige staat België plaatsvond, moet ik vaststellen dat er bijna enige nationale trots opborrelde, weliswaar diep in mezelf.

Ja, zo enthousiast was ik dus.

 

23-05-11

Normandië, deel 3 (11 & 12 mei '11)

dag 4 Open 2.JPG

Voorlaatste dag en eigenlijk de laatste dag dat we ons volledig op de kust en het kritieke binnenland gooien.

Via Carentan rijden we richting Ste Mère-Eglise en aan de afslag rijden we naar het Oosten ipv naar het stadje. Voor de freaks: nu bevinden we ons in ‘Band Of Brothers’-land. In Les Helpiquets staat een monument genaamd ‘The Beginning’. Hier landde de 82nd Airborne Division (‘All American’) en de 101st Airborne Division (‘Screaming Eagles’) met als doel de bruggen over de Douve en de Merderet te beveiligen. Het monument is specifiek voor het 507ePIR van de 82nd omdat zij haast pal op hun objectief ofte LZ landden. Deze waren de eerste Amerikanen die in het bezette Frankrijk voet aan de grond zetten. We zijn het er over eens dat het een lelijk monument is.

24a Les Helpiquets 3.JPG

Beter zijn we af op de boerderij ‘La Fière’. Enkele jaren geleden nog een boerderij in slechte staat, vandaag blijkbaar al een Bed & Breakfast. Het monument aan de overzijde van de baan, officieel ‘Paratroopers Monument’, in de volksmond ‘Iron Mike’ oogt veel mooier en vooral krijgshaftiger.

25 La Fière 3.JPG

We zijn ruim op tijd in Ste Mère-Eglise om eerst rustig de kerk te bekijken alvorens we het ‘Airborne Museum’ bestormen. Als er tegen die tijd een buslading jeugd staat aan te schuiven herschikken we de kaarten en besluiten eerst naar Utah Beach te rijden. Ook even een tegenslag als blijkt dat het Utah Beach Museum aan een fikse uitbreiding bezig is. Ik was in de mening dat dit al afgerond zou zijn. Niet dus. Enfin, weerom een reden om nog een terug te komen. Gezien de infrastructuur die men bezig is recht te zetten belooft dit.

Op naar de kust, via de verschillende monumenten met al hoogstgeplaatste een monument opgedragen aan de ‘officers and sailors’ van de Amerikaanse marine. Zij scoorden misschien niet sensationeel op de stranden maar zij lagen wel constant onder vuur tijdens de landingen. Het is een trio van nogal plompe Permeke-achtige figuren maar straalt ook kracht en vastberadenheid uit.

26 Utah 6.JPG

Voor een keer vind ik het niet erg dat een sliert meiden net het monument wil beklimmen. We laten ze zelfs graag voor gaan. Op het strand geen of nauwelijks beweging. Er wordt wat met paard en kar gereden maar dat is de enige activiteit die we waarnemen. Toen de Amerikanen hier landden viel dat ook best mee. Gezien de Duitsers hier geen landing verwachtten waren er slechts enkele reserve eenheden aanwezig. Met nog geen 200 geallieerde slachtoffers was dit zeker de meest vlotte landing. Op het einde van de eerste dag waren er al wel 20 000 manschappen en 1700 voertuigen aan land gegaan.

28 Utah 08.JPG29 Varreville 03.JPG

We rijden verder langs de kust tot aan de Dunes de Varreville. Centraal staat een monument voor de franse Brigade Leclerc die hier aan wal kwam. Wie een wandeling doet op het strand kan nogmaals bevestigen dat de Duitsers wel heel erg creatief met beton waren. Bijna aaneensluitend vinden we bunkers van allerlei types en grootte. De ene al wat meer weggezakt dan de andere. Zelden zoveel leeg strand gezien als die dag. En dan moesten we nog even verder tot aan Ravenoville Plage. Tijd voor een hapje op de voorziene picknickweide. Hier was de oorspronkelijke landing voor Utah voorzien maar wegens een combinatie van weersomstandigheden en navigatie landden ze twee kilometer oostelijker, daar waar nu het museum is.

Onaangeroerd en afgezoomd met duinen en een reeks vakantiehuisjes (neem ik aan) ziet het er schilderachtig uit. Voor ons doemt het Iles de St Marcouf op uit de nevel en ten oosten de versterking van St Vaast. Hier kan ik wel uren blijven liggen/hangen/indutten maar helaas, we hebben nog een hele boterham te gaan vandaag. En alhoewel ik geen strandmens ben in de recreatieve zin van het woord (ik associeer een strand bij goed weer altijd met overbevolking) vind ik het heerlijk op een leeg strand te wandelen.

normandië,utah

Gezien de gewijzigde route doen we eerst de Batteries d’Azeville aan. Nog niet zo heel lang open, dus hoogste tijd om dit eens van naderbij te bekijken. Net zoals die van Merville en Crisbecq – en er zijn er nog een handvol – was deze batterij van levensbelang voor de bezetter gezien deze de stranden konden vrijwaren van vijandelijke activiteit. Vanuit Azeville wordt Utah drie dagen lang beschoten. Het wordt pas ingenomen op 9 juni na een lange en harde strijd. Dit complex beschikt over een indrukwekkend onderaards gangenstelsel met o.a. rustruimtes, communicatie-en tal van andere lokalen. Bij de ingang krijgen we een audioguide in het Nederlands welke prima werkt en uitvoerig uitleg geeft tijdens de rondwandeling. Enige handigheid is natuurlijk wel vereist…

Azeville 04.JPG

Als we terug bovengronds komen zien we de kazematten langs de achterkant. Alle bunkers zijn vervolgens toegankelijk en in redelijke staat. Ja, hier is hard gewerkt sinds mijn laatste bezoek. Toen was het nog een bouwwerf. Een echte aanrader voor wie de sfeer en geladenheid van een Duitse batterij eens aan den lijve wil ondervinden. Wie lijdt aan claustrofobie gelieve zich te onthouden.

Terug naar Ste Mère-Eglise om het ferme Airborne Museum te bezoeken. En dat valt mee; we zijn nu een eindje in de namiddag en het bezoek neemt duidelijk af. Hier staat alles in het teken van de luchtlandingeenheden; zowel de paratroopers als diegenen die met zweefvliegtuigen ofte ‘gliders’ neerkwamen. In het eerste parachutevormige gebouw staat een Waco-glider en in de vitrines een groot aanbod van persoonlijke memorabilia van veteranen. Een confrontatie met persoonlijk materiaal is toch nog even iets anders dan een koud wapenmagazijn. Wie zelf mocht dienen in onze/een strijdmacht herkent vele zaken. Maar ook oude verweerde uniformen maken het interessant. 

31 SMEAM 16.JPG

31b SMEAM 17.jpg

De andere hal heeft als centrale punt een C47 transportvliegtuig (Dakota) in volle glorie en omringd door activiteit. Een korte film in het zaaltje achteraan geeft de situatie van het stadje weer tijdens die woelige dagen. Echt een fantastisch museum, zelfs nu ik het voor de tweede keer bezoek. Hiermee zat ook deze dag er op, welke werd afgesloten met een ‘grand café’ in een sympathiek café.

De laatste dag brengt elke kilometer ons dichter bij huis. En dat zijn er nogal wat. Bijna 715 om precies te zijn. Maar we zouden onszelf niet zijn als we onderweg nog een en ander meepikken. Zo biedt ik eerst aan mijn reisgenoot een Tiger 1 tank aan, voor zover ik weet de enige in heel Normandië. Deze staat te pronken net voorbij Vimoutiers. Het duurt dan ook niet lang alvorens we er opzitten.

32 Tiger 02.JPG

Vervolgens rijden we naar Les Andelys, waar het kasteel van Richard Leeuwenhart staat. Château Gaillard dus. Van op de heuvel heb je een geweldig uitzicht op de Seine die beneden stroomt. Werkelijk een plaatje. Zowel de tijd als de vermoeidheid begint echter door te slaan en we zien al gauw af van een echt bezoek. Het is natuurlijk een ruïne die men nog volop aan het opbouwen is. Misschien iets voor later.

33 Les Andelys 1.JPG

Het verkeer onderweg terug naar huis was aanvaarbaar. Zelfs de detour langs Brussel, waar we erg voor vreesden, leverde niets van problemen op waardoor we redelijk vlot en zonder ergernissen terug in onze stad aankwamen. Zelfs onze ring was vrij. Ik zie echt niet in waar die geallieerden zich in juni ’44 zo druk over maakten. 

Hiermee hebben we een meer dan geslaagde uitstap achter de rug. Waarschijnlijk zal ik er nog wel eens naar toe gaan. In de wetenschap dat we nu echt enkele en alleen de belangrijkste en meest in het oog springende plaatsen hebben bezocht, blijft er nog heel wat te gaan. Zo is er nog het museum in een voormalige Duitse radarpost, het museum met de wrakken die men na datum uit zee heeft gevist, Musée du Débarquement in Arromanches en uiteraard Utah Beach Centre, om er maar een paar te noemen.

26 La Fière 8.JPG

SLOT LOGO.JPG

Zowiezo verplichte kost voor iedereen die nu de vrijheid geniet eender om welke onzin dan ook op een blog te posten!

Check vooral de Picasa Webpagina!

20-05-11

Normandië, deel 2 (10 mei '11)

 

dag 3 OPEN 2.JPG

Dinsdag 10 mei. Een nieuwe dag en de zon brandt al fel in een nagenoeg wolkenloze hemel. Daar hou ik van, vooral op vakantie. Na een Frans ontbijt (herkenbaar aan de plakkerige vingers na datum) zijn we er helemaal klaar voor. Veiligheidshalve toch maar met de gps uit de stad want het is weer vet druk op de ring. Eens weg uit Caen rijden we zoals echte venten rijden: met een Michelin in de hand dus.

En Crépon verwelkomt ons. Het monument voor het 6e Bn Green Howards nodigt zeker uit voor een korte stop. Op een didactische plaat wordt het hele verhaal van hun deelname in de landing uitgelegd. Komende van Gold Beach ploeterden zij enkele dagen door mijnen- en prikkeldraadversperringen, constant onder vijandelijk vuur alvorens zij de regio konden stabiliseren. Uiteraard is dit monument gewijd aan alle slachtoffers van de eenheid, maar het is de heldhaftige actie van Adjudant Stanley E. Hollis, welke op zijn eentje meerdere lastige Duitse mitrailleursnesten uitschakelde, wat dit monument op deze plaats verantwoord. In Crépon redde hij nog verschillende strijdmakkers tijdens de bestorming en beschieting van een Duits artilleriepositie. Tijdens deze actie was hij reeds gewond in het gelaat. Het stijlvolle beeld van een uitrustende Hollis na de actie straalt rust en vastberadenheid uit. Hij won hier niet voor niets het Victoria Cross mee. Hij overleed in 1972. Voor ons, meerwaardezoekers, alvast een mooi begin van een eerder vredevolle dag.

12 Crepon 4.JPG

 

Arromanches-les-Bains, zoals het voluit heet ziet er veel toeristvriendelijker uit. Daarmee wil ik vooral zeggen: het strand was toegankelijk en daar werd door de dagjes-en andere mensen gretig gebruik van gemaakt. Mijn collega was er als de kippen bij om de grote brok Mulberry te bepotelen en net zoals ik (weerom) in ontzag te staan van én de lelijkheid van het ding maar tevens de robuustheid van dit grote stuk metaal. Rondom de haven liggen nog een deel van deze dingen op nog steeds dezelfde plaats als in 1944. De lucht is blauw, het strand is lichtbeige/wit, het mos op de Mulberry aardig groen. Alle elementen om weerom een fotorush te ontketenen. Het zilt kruipt in de neusgaten en een zacht windje houdt de temperatuur aangenaam. Opdracht volbracht. 

13 Arro B 2.JPG

14 Arro B 4.JPG

15 Arro B 6.JPG

Even verderop ligt de Batterie de Longues maar deze laten we nu gerust en rijden naar het stadje Port-en-Bessin (-Huppain, voor de volledigheid). De vele luchtfoto’s van dit vissersstadje beloven veel moois maar eens ter plekke – het is nog steeds laag water – lijkt het toch minder poëtisch. De bootjes liggen in het slijk en echt veel beweging is er niet. De locatie is anders wél mooi; links en rechts omgeven door hoge heuvels en kliffen en een jachthaven die in het hoogseizoen zeker voor het nodige soelaas kan zorgen. Wij, omdat we er dan toch zijn, maken een wandeling over een arm van de binnenhaven. De meeuwen en ander gevogelte daagt ons uit om een foto te nemen, wat aardig lukt. 

16 Port 2.JPG 

Tijd voor een hotspot! We volgen nog even de kustweg D514 en komen na enkele minuten in de meest oostelijke sector van Omaha Beach aan. Ondertussen zijn we al even vertrouwd met de beelden van ‘Private Ryan’ en de historische foto’s van Robert Capa. De ene bloederig en aangrijpend, de andere even aangrijpend door de omstandigheden waarin ze zijn genomen, nl. in het midden van de actie. Vandaag de dag is dit strand zoals alle andere stranden in de regio: stil, breed, en vooral erg leeg en stil.

Alvorens de picknick aan te spreken (ja, dit is een recreatiezone!) waaien we uit op het strand. Ieder maakt voor zich uit hoe belangrijk dit stuk zand wel niet is. We staan op de scheiding Easy Red en Dog Green, namen die ondertussen staan voor de pijnlijkste episode van D-day. Ik doe er nog een schepje bovenop door flink te gaan pootjebaden en stel vast: het water is erg koud. Door de verhouding met de evenementen van ’44 verbijt ik het als een echte held en geef geen krimp. Er in sukkelen met volle uitrusting onder rondvliegend metaal kan ik me haast niet voorstellen. Toch zijn er een hoop soldaten zo aan hun einde gekomen. Zij die dan toch het strand opgeraakten wilden maar één ding: er snel weer vanaf, in de goede richting.

Deze richting werd beheerst door het WN62 (Wiederstandsnest 62), een van de vele versterkte mitrailleursposten op de eerste heuvels. Nummer 62 werd o.a. bezet door Soldat Heinz Severloh. Gewapend met zijn Mg42 ‘zou’ hij ruim 2000 Amerikanen uitgeschakeld hebben. Dit dient nader onderzocht te worden. Als ik zijn post herbeman (dankzij de prima plattegrond) daagt het wel voor me. Hij zit als het ware op de eerste rij. Zijn zicht op het strand liegt er niet om. Ik kan niet anders dan het geloven.

18 Omaha 09.JPG

De grotere artilleriebunker is vandaag nog steeds bezet. Als ik hem betreed fladdert een vlucht zwaluwen rond mijn hoofd alvorens met tegenzin hun post te verlaten. Ook zij geven deze beschutting niet zomaar op. De bunker staat vol water, dus mijn excursie komt al snel tot een vroegtijdig einde.

17 Omaha 05.JPG

Verder naar boven, een echte klim, staat het monument voor de ‘Big Red One’ ofte de 1st U.S. Division. Nu zijn we op een flinke steenworp van het militaire kerkhof, maar besluiten terug af te zakken en eerst te bunkeren (haha). Met een beetje historisch besef is het haast irreëel om lekker onderuit te gaan op Omaha.  

Even terug de auto in en we scheuren naar de nieuwe, uitgebreide parking van het Normandy American Cemetery and Memorial, officieel op grondgebied Colleville-s-Mer. Ondertussen speelt al even de soundtrack van ‘Saving private Ryan’ in de auto. Klinkt cheesy maar het mist zijn effect niet! Veel volk aldaar, jaarlijks komen hier om en bij de 60 000 mensen over de vloer. Gelukkig is het groot, heel erg groot waardoor je nergens drommen mensen ziet. Veel jongeren ook, met handleidingen en documentatie. Op hun documenten zie ik dat ze van ‘The American School in London’ zijn en hun kaft vermeld op een actuele hippe wijze ‘Normandy Scene Investigation’ (naar C.S.I., get it?). Alle middelen zijn goed om deze en andere jongeren én ouderen te wijzen op wat er zich allemaal heeft afgespeeld en op de wijze waarop zo velen hier voor altijd begraven zullen liggen. 

19 Colleville 03.JPG

20 Colleville 06.JPG

Ook veel ouderen en echte senioren, waarvan sommigen met medailles, al lijken ze me niet echt veteranen van ruim 65 jaar geleden. Misschien op zoek naar pa of oom?

Als een militair kerkhof al ‘goed gelegen’ kan zijn, dan spant dit wel de kroon. Het slagveld bevind zich op enkele tientallen meters heuvelafwaarts en het overzicht over de twee bloederigste sectoren is adembenemend. Toch vermelden dat van de bijna 10 000 militairen die hier liggen, velen ook na D-day zijn gesneuveld en alhier verzameld.

Het nieuwe ontvangstgebouw ziet er mooi uit en wij moeten vaststellen dat bij het binnengaan iedereen gescand én gefouilleerd wordt als ware het een controle voor het boarden van een vliegtuig. Ik wekte al argwaan alleen al door er naar te kijken! Deze beker hebben we dan maar laten voorbijgaan. Het kerkhof is immers zo vrij toegankelijk. 

21 Colleville 15.JPG

Aan de andere kant ligt Vierville, een slaperig vakantiedorp dat na de oorlog duidelijk niet meer wakker is geworden of het moest zijn van de vele vakantiehuisjes aan de kustweg. Aan de westelijke zijde vinden we het monument voor de American National Guard. De bunker waarop dit is gezet, ter hoogte van Dog Green, was samen met nog een andere een van de moeilijkste obstakels bij de landing. Als je in detail gaat lezen hoe men dit strand uiteindelijk heeft veroverd, moet je echt even gaan zitten. De Mulberry die hier was aangelegd werd toen losgeslagen door een storm en nooit gebruikt. Omdat het water ondertussen flink omhoog is gekomen zien we er helaas niets meer van. Ja kan nu eenmaal niet overal tegelijk zijn. Daarom trekken we ons even terug in café ‘The Veterans’ (echt waar!) voor een flinke Stella (écht waar!). Op het strand wat spelende mensen en een rennende hond. Zo is goed, zo is het beter. 

22 Vierville 1.JPG

22b Vierville 2.JPG

Ik moet de siësta brutaal onderbreken om mijn reisgenoot er op te wijzen dat het volgende hoogtepunt er staat aan te komen. Hij klokt zijn 1664 naar binnen en voor we het weten zijn we op weg naar de Pointe du Hoc.

Als je alle activiteiten van die bewuste dag even moet laten bezinken en op een rijtje zetten, is dit buiten de inzet van het 2e Ranger Bn (D-E & F compagnie) gerekend. Door vertraging wegens een te wilde zee, landden deze eenheden 35 minuten te laat op hun doel. De rest van de Rangers ging er van uit dat de actie mislukt was en liet zijn manschappen dan maar op Omaha landen. Dit maakt dat Kol. Rudder met zijn drie Compagnieën op zichzelf waren aangewezen eens zij met touwen, ladders en haken de ruim 30m hoge kliffen beklommen hadden. Wonderbaarlijk dat zij slechts 15 man verloren in de beklimming. De 155mm kanonnen die er werden verwacht waren reeds door de Duitsers meer landinwaarts geplaatst waardoor de Rangers enkel hun handen vol hadden met het innemen van de vele bunkers die zich op de hoogte bevonden. Zij werden pas op 8 juni ontzet door het 5eRangers die op Omaha waren geland. 

23 Pointe 06.JPG

23b Pointe 05.JPG

23c Pointe 08.JPG

Het zicht is fantastisch en er is niet al te veel volk. Nu is ook de voorwaartse observatiepost te bezoeken, iets wat vorige keer niet zo was. Ik dacht toen dat dit nooit het geval was. Nu is hij echt ‘proper’ en in prima conditie. De naald van het monument nodigt uiteraard uit voor een stukje poseren. Het is ondertussen 17u voorbij en vangen de terugweg naar de parking aan.

Het Duitse kerkhof van La Cambe ligt op onze weg naar Saint-Lô. Dit kerkhof was oorspronkelijk Amerikaans met een Duitse sectie, maar werd na de oorlog gereorganiseerd. Zo werden de gesneuvelden gerepatrieerd of bijgezet in Colleville. 12 000 Duitsers werden uit 1400 kleinere kerkhoven overgebracht wat maakt dat er hier nu 21 222 Duitse militairen liggen.

24 La Cambe 5.JPG

Het ontvangstgebouwtje geeft aardig wat info maar het is uiteindelijk het kerkhof zelf dat onze aandacht trekt. Duitse kerkhoven hebben altijd iets sombers en schuldigs. Ja, ondanks het feit dat het merendeel hier zeker niet voor gekozen heeft, straalt de boetedoening er haast van af. Toch oogt dit ook in zekere zin mooi. De late namiddagzon gooit lange schaduwen op de wel erg groene beplanting. De noeste kruisen steken mooi af tegen de meer subtiele tegels in de grond. Als we de leeftijd van de ‘mannen’ lezen blijkt dat velen nog maar net 18 zijn geworden.

Een half uurtje later zijn we in Saint-Lô, waar de lokale barakken worden opgezocht. De inkwartiering mist wat punten qua comfort, maar dat maken we weer goed door een ietwat banaal maar op zich geweldig eetetablissement aan te doen. Een Franco-Amerikaanse eettent in volledige Western en John Wayne stijl. Het is niet altijd hoogstaand of verfijnd maar vooral lekker, veel en erg prijselijk. Zeker een aanrader voor de reiziger met honger. (Google ‘Oncle Scott’)

dag 3 SLOT.JPG

 

17-05-11

Normandië, deel 1 (8 & 9 mei '11)

 

dag 1 OPEN1.JPG

Ronduit schitterend idee om op zondag te vertrekken. Ik durf zelfs na datum stellen dat deze hele uitstap een score van 97,5% krijgt (toch een volle 30% meer dan vorige Normandiëtrip). Over het feit dat één museum gesloten was wegens uitbreiding kunnen we laconiek zijn: weerom iets om later eens te doen. Veel later dus want ik heb het nu wel even gezien.

Zien én voelen, want het is misschien op zich wel een ‘mooie’ trip; stilstaan bij wat er allemaal gebeurd is op de stranden en zeker ook in het nabije hinterland, is niet niets.

Sterker nog: nadat we uit het Musée Cinéma 360° kwamen zeg ik nog haast letterlijk tegen mijn kompaan: “De eerste die dit idee op tafel gooide werd toch even niet serieus genomen, mijn gedacht”. Waarop er een waterval van namen, data en andere gegevens mijn richting uit kwam. Inderdaad, mijn gekwalificeerde Gefreiter heeft een haast encyclopedische kennis van de kleine lettertjes uit de boeken, wat mij heel wat gezeul bespaart. Af en toe eten en drinken geven en samen vormen we dan een compatibel stel. Residenten van Verdun, de Somme, de Argonne en zowat elk ander slagveld in onze nabijheid kunnen dit beamen.

Hoe dan ook: nu iedereen toch bekend is met ‘Saving Private Ryan’, ‘Band Of Brothers’, ‘The Longest Day’ en sommigen ook met… ‘Call of Duty’ (da meendje nie!), is het tegelijk verbijsterend dat er nog zoveel mensen zijn die deze regio nog niet hebben bezocht. Temeer omdat het zelfs bij veteranen als wij nog steeds sterke gevoelens oproept. En wij hebben al wat gezien. Ok, dat is één.

Dag 3 TUSSEN.JPG

Tevens het stilstaan bij het feit dat men vanuit de zee (en lucht natuurlijk) het sterkste leger op het sterk verdedigde Europa heeft aangevallen. De zee, wat eerder een vluchtweg was, werd nu een – weliswaar onvoorspelbare - bondgenoot. In combinatie met een perfecte timing, veel ‘chance’ en vooral veel lef en durf, hebben de geallieerden het klaargespeeld om na één dag van wisselend succes toch een blijvende voet aan wal te zetten in het bezette Frankrijk. Dat het Duitse leger ondertussen vooral in het Oosten aan het strijden (en verliezen) was en de dreiging vanuit de zee niet door iedereen even ernstig werd genomen (generaal Rommel was wel pienter, maar de rest was haast letterlijk aan het slapen), maakten het er natuurlijk gemakkelijker op. Al valt dat wel te relativeren. Had de bulk van de Duitse strijdkrachten aan de Franse kust in anticipatie staan popelen, het had er even anders uitgezien. Niet dus. ‘D-day’ ofte operatie Overlord mag men gemakkelijk als een van de meest opzienbarende en succesvolle militaire acties ooit onderlijnen. Alles wat we zien en tegenkomen op deze reis wrijft dit er nog maar eens in.

dag 1 OPEN.JPG 

Zondag 8 mei 0712u.

Met de neuzen in dezelfde richting en vol goesting scheuren we de E17 op. Haast autovrij! Via Lille richting Parijs, Amiens en dan Le Havre. Het is wel een hele rit, reken een 500 km tot je in de ‘Battle Zone’ terechtkomt. Ons eerste punt van afspraak met de geschiedenis is Merville, meerbepaald de Batteries de Merville. Deze Duitse batterij bestond uit 4 150mm kanonnen en een handvol luchtafweergeschut. Om de Britse sector Sword te vrijwaren van zwaar geschut diende deze ingenomen te worden. Na een zwaar bombardement, wat vooral de dorpen in de buurt trof, landde het 9ePara Bn. O.l.v. Lt. Col. Terence Otway rond de site. Van de 600 man kon Otway er 150 bij mekaar scharrelen om vervolgens door de met mijnen bezaaide perimeter te ‘avanceren’. Het was 0050u op de historische dag. Wild om zich heen vurend wist de eenheid de site in nog geen  30 minuten te veroveren. De Duitsers vochten haast tot de laatste man. Van de ruim 200 waren er nog 22 die zich konden overgeven. Otway verloor er 70. Een spectaculaire actie die zeker invloed heeft gehad op de landingen even verderop.

01 Merville 1.JPG

Op de site vinden we natuurlijk de vier artilleriebunkers en enkele bijgebouwen. Drie zijn er ingericht als museum. Een met info over de Duitse bezetter, een als memoriaal voor de Britse Para’s en een voor de Belgische Brigade Piron. Nieuw op de site is een C47 transportvliegtuig welk te bezoeken is. Verder een Brits artilleriestuk.

02 Merville 2.JPG

Na tien minuten rijden zijn we tussen Ranville en Benouville. De legendarische ‘Pegasus Bridge’ ligt al jaren op het droge tussen relieken van de legendarische aanval op de brug op 6 juni 1944 om 0020u. Van de zes Horsa zweefvliegtuigen waren er vier vlakbij geland en eentje 800m verderop. De zesde zat 12 km verder. De vier die waren geland op 50m van de brug spoedden zich over de Orne. Pas toen ze aan de overkant waren reageerden de Duitsers. Na een fel vuurgevecht viel café Gondrée in Britse handen. Dit was het eerste bevrijdde gebouw van Frankrijk. Daar werden dan ook gelijk meerdere flessen gekraakt. Wij bezoeken eerst het museum en besluiten gezien de onregelmatige druppels die ondertussen beginnen te vallen eerst binnen onze ronde te doen. De openluchttentoonstelling toont ons de originele brug en een Horsa replica. In het mooie museum tal van historische artefacten die aan de actie refereren.

031 Pegasus 3.JPG

032 Pegasus 5.JPG

03 Pegasus 1.JPG

04 Pegasus 2.JPG

Als we de baan oversteken staan we aan de landingsgrond van de vier Horsa’s. Deze liggen er nog steeds bij als toen. Braak en drassig. Duiding op de plakkaten brengt ons toch weer dicht bij de feiten. Deze keer steken we ook de (nieuwe maar gelijkende) brug over en nestelen ons op het terras van het café. Voor de huidige uitbaters is het elke dag van ‘t zelfde: hun café op de foto, foto nemen van de bezoekers voor het café. Ik was dan ook (niet?) verwonderd van de nogal stugge bediening. De koffie was wél goed en zeker verdiend.

Een korte rit naar Caen was ons volgende deel. Na de inkwartiering in ons logies zochten we een restaurant op. Daarover kan ik helaas niet in detail treden, er zijn grenzen aan fatsoen. 

dag 2 OPEN.JPG

Maandag 9 mei, werkdag! Duidelijk merkbaar op de ‘périphérique’ van Caen. Gelukkig moeten we maar een klein eindje mee alvorens we binnendoor naar de ‘Hillman Battery’ rijden. Deze site is al een tijdje te bezoeken en een kort onderhoud met enkele werkenden aldaar blijkt ze nog verre van af te zijn. Echt heel veel is er dan ook niet te zien en na een kort bezoek aan de bunkers en een kleine wandeling rondom rijden we naar de kust. Altijd leuk om de zee te zien en het zilte water te ruiken.

05 Hillman 1.JPG

Vanaf Luc-sur-Mer volgen we zo goed als kan de kustweg door de aaneensluitende dorpen : Langrune-s-Mer, St.Aubin-s-Mer en Bernières-s-Mer. Zo belanden we in de Canadese zone ofte Juno. In Courseulles-s-Mer bevindt zich het imposante en razend interessante Juno Beach Centre. Niet alleen levert dit museum een hoop informatie over de Canadese deelname aan de evenementen, tevens geeft het een ruime inzage in de ontwikkeling van Canada als natie. Vanaf de eerste ontdekking en kolonisatie, over de immigratie vanuit Europa tot de zelfbewustwording van de natie en uiteraard de deelname aan zowat alle grote conflicten ter wereld.  

06 Juno 2.JPG

De opdracht van de Canadese eenheden was samen met de Britse die links en recht van hen landden, door te stoten naar Caen om het vliegveld in te nemen. Caen zou nog een heel ander verhaal worden. De Royal Winnipeg Rifles werd omzeggens al gedecimeerd nog voor ze aan land waren. Andere eenheden hadden meer geluk, maar het zou nog even duren alvorens Caen bevrijd zou worden.

07 Juno 9.JPG

Vooraf gaan we mee het strand op met een van de gidsen. Zij geeft ons een voldoende beeld van de situatie tijdens de bezetting aan de kust en leidt ons mee in een ruime bunker op het strand. Deze is anders niet te bezoeken. In de groep zitten naast enkele andere Vlamingen ook Amerikanen en uiteraard een hoop Canadezen. De gids spreekt behoorlijk Frans met een Engels accent en vice versa. Voor ons, Vlamingen maakt het allemaal geen zak uit, wij zijn ondertussen van alle markten thuis.

Even verderop ligt Graye-s-Mer. Een kustplaatsje vooral uitgebouwd naar toerisme toe. Aan de kust staat een monument voor de Vrije Fransen die daar later aan land zouden komen. Ook de Engelse koning en De Gaulle zouden later in Graye vaste voet aan wal zetten. De Churchill AVRE tank trekt wel de aandacht maar ook de picknick wordt aangesproken wat wél de aandacht van de zeemeeuwen trekt.

07b Graye.jpg

Van Graye rijden we naar Arromanches-les-Bains. Een stadje dat qua reputatie zijn naam ver vooruit is. Hier lag immers de grootste Mulberry haven van Normandië. De kunstmatige haven die na de landing de logistieke bevoorrading moest verzekeren. Het is hoog water als we aankomen dus op het strand gaan kan niet. Het perfecte alternatief is een bezoek aan het ‘Arromanches 360° Cinema’. Met de nodige vooringenomenheid maken we toch de klim naar boven wat niet alleen een mooi zich over de baai geeft maar ons tevens confronteert met de beperkingen van ons klimvermogen. Hoe dan ook, we zijn net op tijd voor de volgende vertoning. Hier speelt men een film van 18 minuten in, ja, 360° rondom de kijker. Wie mobiel genoeg is kan rondwandelen. Eerlijkheidshalve moet ik stellen dat het bijlange niet slecht was. Met een combinatie van historische en nieuwe beelden krijg je toch een mooie kijk op de zaken. Achteraf maakte het toch wel enige indruk.

08b Arro.jpg

08 Arro B 3.JPG

We stoten nog door naar Longues-s-Mer, waar de evenzo genaamde Batteries staan. Het kuststrookje heet officieel ‘Le Chaos’ wegens de afbrokkelende kliffen. Het lijkt nogal rustig op de site maar schijn bedriegt. Het is hier zo groot dat je gerust enkele bussen toeristen of schooluitstappers kan verbergen. En ja, eens we goed en wel op pad zijn duiken ze op. Nu valt dat best mee. Ten eerste, volk op de gebouwen geeft een extra dimensie en tegelijk een beeld van de verhoudingen van de gebouwen. Dansende dartele deernes dwarrelen op bunkers die ooit dood en destructie zaaiden op de stranden in hun bereik. In dit geval Omaha en Gold.

Deze zware kanonnen bestookten op de vroege ochtend van 6/6/44 de geallieerde schepen en naderhand ook stranden. Het is de enige kustverdediging waarvan al de kanonnen nog aanwezig zijn, wat iets heel anders is dan ‘intact’ zijn.  

11 Longues 15.JPG 

 Van op de laatste bunker hebben we een mooi overzicht over de site. Zolang het weer meewil natuurlijk want donkere wolken laten nog af en toe een artistieke zonnestraal door. Even oversteken naar de voorwaartse observatiebunker die tot in de perfectie in staat is gesteld. Het is niet moeilijk om je in de plaats van de Duitse waarnemers te plaatsen.  

10 Longues 13.JPG

Als we terug naar de auto wandelen wordt het wel echt donker en als we eenmaal rijden valt het er met bakken uit. Een weliswaar kort maar hevig onweer hypothekeert een stop in Crépon. We noteren dat de volgende dag Crépon als eerste op de agenda staat alvorens we weerom naar Arromanches rijden om daar de draad op te pikken. Waarom? Omdat het dan laagwater is, slimmeke!

dag 2 SLOT.JPG

Volgende keer: méér!

Na de volledige publikatie: een volledig foto overzicht op Picasa Web!

 

10:44 Gepost in Historie | Commentaren (2)

11-09-10

Alles kaputt! Toertje Pas de Calais

Duizend bommen en granaten!

Het zullen er waarschijnlijk meer geweest zijn, exacte cijfers zijn me onbekend en het is zelfs irrelevant als ik op een zoveelste ruïne sta. Na de frivoliteiten van afgelopen zomer kon ik het niet laten om een korte uitstap te maken naar een stukje Frankrijk dat tot vorige week voor mij onbetreden terrein was.

Het is nochtans niet ver en het heeft heel wat te bieden zowel op toeristisch als op historisch vlak. Uiteraard is het ‘den oorlog’, die mij weerom drijft. Niet de ‘Grote’, maar de ‘Tweede’. En naast de platgetreden paden is het soms wel zoeken naar restanten (lees: bouwwerken) die de tand des tijds hebben doorstaan. Meer nog: het is soms bizar hoe de tijd en de natuur er in geslaagd zijn om imposante structuren te verbergen en hier en daar terrein probeert terug te winnen. Helaas, tegen honderden tonnen gewapend beton is geen kruid/kruit gewassen…of toch?

Het is een niet al te lange rit zonder al te veel hinder naar het eerste punt. Een dorp in Frankrijk, Wormhout, in de noordelijke regionen in Frankrijk, welke we graag als ‘Frans Vlaanderen’ aanduiden, dorpen dragen namen die zo uit een Vlaamse roman lijken te komen: Herzeele, Bissezeele, Kruysstraete, Ledringhem,… Hier en daar met een strategische ‘CQ’ om duidelijk te maken wie hier de plak zwaait. Zoals Esquelbecq, waar een taverne recht tegenover de kerk een enorme Vlaamse Leeuwenvlag aan zijn voorgevel heeft gedrapeerd. In Vlaanderen haast ongezien. Het is net ten zuiden van de baan Esquelbecq – Wormhout dat zich op 28 mei 1940 een van de zovele tragedies plaatsvond. In het geheel der ontmenselijking van de oorlog mogelijk een voetnoot, maar het wordt pas reëel als je het kan bezoeken. En het wordt nog boeiender als de plaats des onheils gekoesterd en ‘gesoigneerd’ wordt.

Even situeren: het is mei 1940 als het Duitse leger met een rotvaart door de Lage landen en Noord-Frankrijk oprukt richting Kanaal en zijn havens. Het in der haast ingezette Britse leger, welk niet in staat blijkt om ook maar iets aan deze Blitzkrieg te kunnen wijzigen, probeert zich te redden door zich naar Dunkerque (Dunkirk) te begeven. Dit in de hoop daar liefst zo snel mogelijk geëvacueerd te worden, een operatie die nadien met recht en rede legendarisch mag genoemd worden. Een vreemde herhaling van augustus 1914.

In een ijdele poging om het Duitse leger toch enigszins af te remmen opdat er zoveel mogelijk soldaten zich naar de evacuatiestranden zouden kunnen begeven, werden er meer dan een achterhoedegevecht geleverd. Helaas werden vele eenheden snel ingehaald en gevangen genomen. Dat viel misschien al bij al nog mee. De oorlog was jong en er waren nog maar weinig precedenten van wreedheden. De evenementen van 25 jaar eerder speelden blijkbaar niet meer.

02 Wormhout.jpg 01 Wormhout.jpg 

Een restant van de 48e Divisie, bestaande uit mannen van diverse eenheden, en een handvol Franse soldaten werden gevangen genomen door een eenheid van de SS (Leibstandarte Adolf Hitler) en hadden het bijgevolg niet echt getroffen. Een honderdtal gevangenen werden in een kleine schuur samengebracht. Er werden handgranaten naar binnengeworpen zonder het verhoopte resultaat. Per vijf werden de overlevenden naar buiten gebracht om daar geëxecuteerd te worden. In de paniek die daarmee ontstond wisten er enkelen te ontsnappen waarvan er 15 later werden ‘opgevangen’ door de Wehrmacht en redelijk volgens de conventies werden afgevoerd. Twee mannen wisten zich te verbergen in een vijver in de nabijheid, maar werden daar neergeschoten. Een er van, Bert Evans wist nog weg te geraken en overleefde de oorlog. Meer dan 80 bleven achter, dood, of stervend.

De site werd in 1972 herontdekt door Britse veteranen en in de mate van het mogelijke als een memoriaal in staat gebracht. Enkele jaren geleden (2004?) werd er een nieuw schuurtje gezet en werd de site uitgebouwd met een heuveltje en een wandelpad. Over het terrein vinden we langs het parcours stenen die duiding geven over de evenementen die toen plaatsvonden. De originele vijver is er nog wel en een hoopgevende metalen sculptuur maakt het plaatje volledig. Mooi en tegelijk intriest. Voor velen een vergeten stille getuige in een verder rustgevend landschap. 

03 Wormhout.jpg

Aangekomen in Dunkerque richt ik mijn pijlen eerst op het Dunkirk Memorial and Cemetery, gelegen langs de redelijk onsympathieke Route de Furnes. Op deze rustplaats liggen 450 gesneuvelden van de E erste Wereldoorlog en een 800-tal van de Tweede Oorlog. Het merendeel soldaten uit het Commonwealth, maar ook enkele Polen, Noren en Tsjechen die werden meegesleurd in de grote operatie. Op de muren staan nog eens enkele duizend namen van militairen die geen bekend graf hebben.

 05 Dunkirk.jpg04 Dunkirk.jpg 

In de open kapel wordt de aandacht getrokken door het glasraam in mat glas welk een dramatisch tafereel uitbeeldt. Het gebouw heeft het karakter van een tuinprieel en biedt langs alle zijden een uitzicht op de omgeving. Die bestaat naast het militaire gedeelte ook uit het burgerlijke kerkhof, welke de begraafplaats ‘omarmt’. 

Vooronderzoek leerde mij al dat er in de stad zelf niets of nauwelijks iets herinnert aan de operatie ‘Dynamo’, enkel in Dover staat een zeer bescheiden steen. Doch, zover reikten de plannen niet. Een kleine excursie door de stad bracht mij bij de jachthaven waar het zeilschip ‘Duchesse Anne’ voor het scheepvaartmuseum ligt. Even verderop de Rue du Leughenaer, welk vroeger het centrum van handel en koopvaardij vormde. Een ‘then & now’ moment drong zich uiteraard op…

Op de Place Jean Bart deed ik een verdienstelijke poging, maar door de bombardementen is de stad erg veranderd. Geen succes dus. Een grand café was ondertussen wél verdiend.  

06 Dunkirk.jpg 

Via Gravelines (Grevelingen, ja, ik weet het) reed ik naar Calais. Gravelines lijkt ontzettend op Rocroi in de Franse Ardennen, alwaar ik eerder passeerde, maar groter en minstens even verzorgd. De omwallingen zijn nagenoeg intact en de smalle straten lijken me fantastisch om door te wandelen. Jammer dat het stadje vol geparkeerde auto’s staat. 

Even ten noorden van Calais, aan de kust uiteraard, bevindt zich de Oldenburg Batterie. Ondanks mijn voorbereiding slaagde ik er niet in deze te bereiken. Ik zag ze wel, maar een kinderverblijf en openbare werken verhinderden m.i. de toegang. In mijn achterhoofd bleef het nochtans spoken. Uitstel is geen afstel! Via Calais naar de Cap Blanc Nez.  

Op Cap Blanc-Nez is het heerlijk. Het weer weet nog niet goed welke kant op te gaan, maar als ik uitstap staat de zon hoog en een zilte wind pakt op het gelaat. Jas aan dus en op naar de kust. Het zicht is behoorlijk, wat wil zeggen dat ik de Engelse kust met het blote oog kan zien. Met de zoom wordt het natuurlijk nog beter. Vanaf hier valt me ook op dat zowat elk actueel gebouw wel erg stevige funderingen heeft. En zowaar, hier staan dus zoveel (restanten van) Duitse bunkers dat ze gewoonweg geïntegreerd zijn in de huidige bebouwing. Goed uitgewaaid stap ik terug in richting Audinghem.

07 CBN.jpg08 CBN.jpg09 CBN.jpg

Voor zover ik weet is er in de kustregio slechts 1 Blockhaus-site die beheert wordt en als dusdanig te bezoeken valt. Al de anderen zijn meestal vrij toegankelijk maar vergen – zoals later zal blijken – enige handigheid en vooral: gezelschap. De Batterie Todt, genaamd naar de ingenieur die meer dan een militair bouwwerk neerpootte, is een publiekstrekker. Er is aardig wat beweging zonder dat we in mekaars weg lopen. Een wirwar aan gangen, zalen en uithoeken zorgt er voor dat je rustig door het tot een museum omgevormde Blockhaus kan kuieren. In de bunker staat echt een schat aan materiaal en voor een beetje militaire hardware ben ik altijd wel te vinden. Zeker hier is het ‘genieten’ want bijna alles is in onberispelijke staat. Ok, hier en daar lijkt het wel of ze alles wat ze konden vinden tentoonspreiden, maar een kennis van zaken zorgt er voor dat je het relevante van de rest kan scheiden. Ik vraag me bvb af wat trench-art uit ’14-’18 hier te zoeken heeft, maar soit. Veel wapens, apparatuur allerhande en veel mannequins – uiteraard met uniformen aan. Mooi, mooi!

10 Bie Todt.jpg11 Bie Todt.jpg12 Bie Todt.jpg13 Bie Todt.jpg

Buiten bevind zich nog een spoorweg artilleriestuk van 280 mm, welk bijna 90km ver schoot. Dat is dus tot aan de Engelse kust en dan nog eens zover. Gelukkig niet tot in Londen, welk op 140 km ligt. De bedoeling was natuurlijk om de op handen zijnde invasie van de geallieerden tegen te houden. Dat deze 250 km zuidelijker zou plaatsvinden zou men snel leren. Met de wijsheid van het moment werd de Pas de Calais dus vol geschutsbunkers gezet. Inderdaad, de batterie bestaat uit 4 stuks, waarvan de overige drie aan hun lot worden overgelaten. Pardon, voor elke blanco muur zijn er natuurlijk altijd wel een stel onverlaten om de boel vol te kladden; Sign o’ the Times… ‘Turm 4’ is het gemakkelijkst te benaderen en ziet er niet uit. Ferm overgroeid, vol grafitti is het haast aandoenlijk om zulk een (ok, lelijk) restant te zien liggen.

14 Bie Todt.jpg

Laatste post is de Cap Gris-Nez, omdat ik er dan toch ben. Terug veeeel wind en helaas donkere wolken die komen opzetten. Vanaf de parking is er wel een heus parcours voorzien waardoor je wel een kleine 30’ zoet bent. Het is overigens fantastisch rijden over het erg heuvelachtige land. In Boulogne aangekomen zoek ik gelijk het hotel op want de oogleden worden zwaar en de wind heeft zijn werk gedaan. Met gloeiende wangen strijk ik neer op het bed. Uiteraard werd de lokale keuken nog getest, wat me zeer positief stemde…  

15 CGN.jpg

Dag 2. Eerst Boulogne checken. En wat een gedoe ! Natuurlijk is er in de stad, welke niet alleen erg heuvelachtig is, maar ook nog een binnenhaven heeft, een  drukte van jewelste en ben ik blij dat ik een gps heb. Ik zie niet in hoe ik anders door de stad naar Le Portel zou geraken. Niets bijzonders op zich, maar wel erg rustig is het in het zuidelijkste gedeelte van de stad. Le Portel is een aanhangsel van Boulogne maar ik zie er haast geen mens. Een imposant strand, meeuwen, een jogger, een dappere zwemmer en enkele jongeren op weg naar school. In de verte, op het Kanaal enkele schepen die geruisloos voorbijvaren. Voor strandliefhebbers is dit een paradijs. Het is letterlijk en figuurlijk mijlenver van de drukke hectische Vlaamse kust. 

16 Le Portel.jpg

Boulogne-sur-Mer heeft ook aardig wat geschiedenis. Wat me vooral boeide was het feit dat Napoleon Bonaparte hier in 1804 zijn troepen verzamelde voor de invasie van Engeland. Misschien een beetje optimistisch dat in hetzelfde jaar reeds een triomfzuil werd opgericht. De invasie heeft uiteraard nooit plaatsgehad. Napoleon doopte zijn leger om tot ‘La Grande Armée’ en keerde zich naar het Oosten (Oostenrijk) en het Zuiden (Spanje). Bizar is wel dat de kolom in 1840 alsnog werd afgewerkt en zijn definitieve hoogte van 53 m kreeg. Napoleon was ondertussen in ere hersteld. De Colonne de la Grande Armée heeft sindsdien nog enkele wijzigingen gehad navenant er geld en engagement was. Niet iedereen was tijdens de 19e eeuw natuurlijk trots op de oude Empereur. Zo werd het beeld van Napoleon naar het binnenland gekeerd, waar het voorheen naar Engeland keek. De zuil kijkt uit op een enorme paradeplaats en aansluitende ‘avenue’. Wat had ik hier graag een vlieg geweest in 1804…  

17 La Colonne.jpg18 La Colonne.jpg19 La Colonne.jpg20 la Colonne.jpg

De Colonne ligt aan de noord-oostelijke rand van de stad en vanaf daar rijdt je gelijk de velden in. Op weg naar het gehucht Mimoyecques. Qué? Ik wil hier nu niet de verkeerde indruk wekken, maar het is soms moeilijk om niet met open mond te staan gapen hoe de Duitse bezetter niet alleen kwistig maar ook efficient omging met bouwmaterialen. En in Mimoyecques (eigenlijk Landrethun-le-Nord) valt dat dan nog erg mee gezien er vooral gegraven werd. 

De site heet vandaag ‘Musée de la Base V3 de Mimoyecques’. Een mond vol, maar adembenemend. Niet dat er veel te zien is, want buiten de beschikbare en toegankelijke uitgegraven ruimtes is er hoegenaamd niets te zien. Maar alleen al het vertoeven in het complex geeft net zoals in La Coupole in Wizernes, het gevoel dat de striphelden Blake & Mortimer of, ja, Kuifje zo om de hoek kunnen komen. Het heeft iets irreëel en futuristisch. Duitsland stond op technisch gebied al veel verder dan men toen durfde dromen. De V1 en vooral de V2 raketten waren al ver vooruit op hun tijd en de ontwikkeling van de jet jagers en bommenwerpers zag er veelbelovend uit. Gelukkig voor ons en de geallieerden heeft het allemaal nauwelijks mogen zijn, al wil ik de impact van de V1 & V2 zeker niet minimaliseren. Toch mogen we niet uit het oog verliezen dat de ambitie veel verder reikte en dat de V-wapens eigenlijk best wel beslissend hadden kunnen zijn. En niet in ons voordeel.  

De V3 was geen raket maar een geavanceerd artilleriestuk dat gebruik maakte van meerdere detonatieruimtes langs de 127m lange loop. De Duitsers noemden het de Hochdruckpumpe. Het projectiel van 140 kg kon Londen bereiken en er waren 5 vuurmonden naast mekaar pér stuk. Aan de inkom ligt een stalen dekplaat van 53 ton dat deel van het dak vormde. Het complex werd uitgegraven door krijgsgevangenen en de werkomstandigheden waren allesbehalve benijdenswaardig.

21 Mimo.jpg22 Mimo.jpg23 Mimo.jpg24 Mimo.JPG

Reeds vanaf het begin van de werken werd het gebombardeerd, doch het is pas met de massale inzet van ‘Tall Boy’ bommen door de Britten dat er serieuze schade werd berokkend. In de zomer van ’44 viel het in handen van de geallieerden, welke alles onklaar maakten. 

In de gigantische gangen vinden we didactische platen, een stroomgenerator, wat materiaal en enkele memorials voor diegenen die het leven lieten bij de werken. Was dit nu indrukwekkend? Ja, maar er was nog meer op komst. Ik had nog een rekening te vereffenen ten Noorden van Calais.

Na een 30 tal minuten sta ik terug aan de kustweg. Vast besloten om dit maal de gebouwen te bereiken. Puur op intuïtie loop ik de taai begroeide duinen in. Het terrein met zijn kunstmatig aangelegde paadjes is favoriet terrein voor stoere mannen die konijntjes komen afschieten. Een grote waarschuwing dat het terrein ‘piègé’ is maakt het er alleen maar leuker op. En de begroeiïng is taai, er is soms geen doorkomen aan en ik vind de bunkers maar niet. Tot ik eindelijk het dak van een van de twee zie oprijzen. Als een slapende dinosauriër ligt hij voor mij. De batterij bestond uit twee 210mm kanonnen, welke uiteraard en jammer genoeg ook weg zijn. De gebouwen op zich zijn nagenoeg intact, toch zeker langs de buitenkant. Ik weet dat ze toegankelijk zijn, maar zonder pillamp en zeker zonder back-up waag ik me maar niet in de gebouwen. Hoe dan ook, ze zijn zowiezo al spookachtig genoeg.  

25 Oldenburg.JPG 26 Oldenburg.JPG

Via een sluipweg ben ik snel aan de auto en ben klaar voor het laatste point of interest. Laatste statie van mijn tocht was de bekende ‘Blockhaus d’Eperlecques’. Vorige keer had ik dit laten liggen wegens een overdosis beton, nu sluit het perfect aan bij het traject. Deze locatie leek voor de Duitse legerleiding ideaal om V2 raketten te lanceren.

Het Blockhaus ligt verscholen in de bossen en wordt pas zichtbaar als je er met je neus voorstaat. Op het traject tussen de ‘billeterie’ en de effectieve bunker staat weerom een allegaartje van (vooral) geallieerd materiaal. Zo stel ik me de vraag: wat doet een eenpersoons duikboot in een bos? De treinwagons doen even mijmeren maar jammer genoeg is de binnenkant kraaknieuw waardoor de sfeer verdwijnt. Aan de bunker gekomen merk ik dat ik eigenlijk een groep Vlaamse senioren voorbijsteek, wat planmatig niet echt ideaal is gezien zij naast een gids ook gebruik maken van de aanwezige prima geluidsinstallatie die uitgebreid commentaar geeft langs het parcours. Ik hou me dus even afzijdig en laat deze even passeren. Als ik plots een grapje maak naar een van de aanwezigen kijkt die me vreemd aan. Het blijken Oost-Vlamingen te zijn en bijgevolg geen Antwerpse humor te begrijpen. What ever. Zoals gezegd: dit is immens; meer nog: het is de grootste bunker die ik ooit gezien heb (buiten de U-Boot faciliteiten) en ik wordt daar dan ook regelmatig op gewezen door de uitvoerige didactische platen en commentaar. Ze hebben gelijk.

27 Eperlecques.jpg28 Eperlecques.jpg29 Eperlecques.jpg290 Eperlecques.jpg

En dan te bedenken dat hij drie keer zo groot had moeten zijn, had de RAF hier geen stokje voorgestoken. De Belgische, Nederlandse en Russische gevangenen die hier werkten kregen meer slaag dan eten en links en recht zie je dan ook memorials die de ongelukkigen herdenken. We weten wel dat de Duitsers af en toe buiten de lijntjes kleurden, maar het is blijkbaar obligaat gedrag: ook hier werden onproductieven tentoon gehangen. Als incentive kon dat tellen.    

In de bunker zelf is er een korte filmvertoning en (jammergenoeg) een twee dimensionale V2, die me overigens te klein lijkt, maar soit, het sfeerbeeld is ok en de boodschap begrepen. Op het einde vinden we nog een V1 lanceerbaan en nog wat extra voertuigen. Ik hoor uit de speakers de Europese Hymne weerklinken en de kwaliteit doet me denken aan de toonband van een Nazi-propaganda film. 

 31 eperlecques.jpg30 Eperlecques.jpg 260 Eperlecques.jpg

Het is even na vier uur als ik de site verlaat. Het is weekdag en de schrik slaat me om het hart als ik besef dat ik door de spits moet om thuis te geraken. Maar het is goed geweest. Beetje intensief, maar zo heb ik het graag! Ter info: ik heb op de kop 700 km gereden. 

 

MEER FOTO’S OP DE PICASAWEB!

 

15:05 Gepost in Historie | Commentaren (0)

27-08-10

Publiek Geheim te Hemiksem

Voor inwoners van de regio is dit gebouwtje niet onbekend, maar weinigen kennen de echte toedracht er van. Nu is er wel bijzonder weinig over te vinden, zelfs de gespecializeerde literatuur beschouwt het als een voetnoot.

Het is het enige blijvende gebouw (wegens in beton) dat getuigt van het feit dat er in Hemiksem tijdens de Tweede Wereldoorlog een 'fake' vliegveld was. Toen stonden er ook nog enkele barakken om het beeld compleet te maken. Om de geallieerde aandacht van 'Fliegerhorst Deurne' af te leiden werd hier 's avonds en 's nachts misleidende verlichting aangestoken.

Vandaag staat de toren (enfin...) als een wachter tussen de oprukkende KMO-zone en de verkaveling aan de rand van Hemiksem. De grond is prive eigendom van de landbouwer, maar mits een beetje omzichtigheid kan je er wel aan en in.

De foto's zijn genomen in de lente. Leuk om deze komkommertijd op te vullen...

180410 006.JPG
180410 014.JPG
180410 030.JPG
180410 024.JPG

08:29 Gepost in Historie | Commentaren (3)